Kuʻi ka Lono Haʻalele ka Poʻe iā Chiapas, Mekiko no Kuakemala Kūlani Hagemann-Frank 17 ʻOkakopa 2024 E nā mamo a Hāloa, e maliu mai. Eia kekahi nūhou kūwaho aʻu e hōʻike aku ai i mua o ʻoukou. Pili kēia nūhou i nā kānaka a me nā lāhui ʻōiwi ma nā ʻāina ʻē. He pilikia nui i ulu ma kekahi kapa aku o ka Moananuiākea. Eia ka nūhou o ka pilikia o nā mamo a ke kūlina, he mau lāhui ʻōiwi nō. e heluhelu Me he ʻIwa lā i Kāʻili Waiwai Māhie Beck 5 ʻOkakopa 2023 Paipai mākou iā ʻoukou, e nā makamaka heluhelu, e noʻonoʻo i nā mea e hana ʻia nei ma Maui Komohana, a e nānā i nā hana a nā hui nui o laila. Ma loko o kēia pōpilikia kaumaha loa, ʻike mōakaaka ʻia, ʻaʻole hiki iā kākou ke hilinaʻi i ke aupuni, no ka mea, ʻaʻole lākou e mālama i ka pono o ka lehulehu, a i ka pono o Hawaiʻi. Hoʻolako mau ʻia nā hui nui i ka wai, no ke kumu hoʻokahi ʻo ke kālā a me nā pōmaikaʻi ʻē aʻe e loaʻa ana i ke aupuni. E noʻonoʻo pono kākou no ka pilina o nā hui nui lāua ʻo nā luna aupuni. e heluhelu A Hiki i ke Aloha ʻĀina Hope Loa Kahanu Cuban 15 Pepeluali 2023 I ka lā 17 o Ianuali i mākaʻikaʻi ai ka poʻe aloha ʻāina no ko kākou aliʻi wahine aloha, ʻo Liliʻuokalani. Ua lāhui mākou i ke kakahiaka nui a ua ʻālana ʻia he hoʻokupu no ko kākou mau aliʻi ma Mauna ʻAla. A laila, neʻepapa akula mākou me ka lōkahi i ka hale aliʻi ʻo ʻIolani. e heluhelu Nā ʻIole Nahu ʻAipono! Keolamaupono Sagario 1 Nowemapa 2022 I ke kulanui o Hawaiʻi ma Mānoa nei, he mau kānaka e hōʻiole nei i nā pono o ke kula a me nā haumāna. He aha ia mea ʻo ka hōʻiole ʻana? ʻO ka hōʻiole ʻana, ʻo ia nō ka ʻaihue ʻana o ke kanaka i nā mea pono waiwai a kekahi kanaka ʻē aʻe. e heluhelu Ka Noho Kūʻokoʻa Lanakila ʻana o Kou ʻĀina Hānau Ponoʻī Keleka Falces 4 Kēkēmapa 2023 I kau ʻia maila i luna ke poʻomanaʻo i ʻike ʻia ai ka pono a me ke ʻano koʻikoʻi o ia mea no ka mau loa aku o ke ola o kekahi lāhui. ʻO ka noho kūʻokoʻa lanakila ʻana o kou one hānau ponoʻī ka wai kahe e lupalupa mai ai ka ʻāina. Ke kāʻili ʻia a ke hōʻaui ʻia akula hoʻi ua wai lā mai kou ʻāina aku, e pau pū iho ana nō hoʻi nā mea e lako pono ai ka nohona. e heluhelu Ola ka ʻĪ, Koʻolau Kahanu Cuban 1 Malaki 2023 No ka ʻaha hoʻoulu ʻōlelo Hawaiʻi ʻo Ola ka ʻĪ. Ua mālama ʻia ma ke kikowaena kūʻai ʻo Koʻolau i Pepeluali 2023. e heluhelu Wehe ʻia ke Kau ʻAha ʻŌlelo 2023 Māhealani Traub 15 Pepeluali 2023 ʻO ka lā 18 o Ianuali, ʻo ia nō ka lā i wehe ʻia ai ka ʻahaʻōlelo o ke aupuni ma ke kapikala. He lā nui kēia no nā poʻe o Hawaiʻi nei. Koʻikoʻi loa kēia au o ka makahiki, no ka nui o nā pila like ʻole e kākau ‘ia nei, ā inā ‘āpono ʻia ua mau pila nei, he mau kānāwai hou ia no ke aupuni. e heluhelu Kōlea a Kōlea, Kiʻi i ka Wai Lokalia Roldan 1 Nowemapa 2022 ʻO ke poʻomanaʻo i kau aʻela ma luna aʻe nei, ua lohea nō ma ke mele ʻo "Kāhuli Aku, Kāhuli Mai" nō nā pūpū hinuhinu o uka, akā, he manaʻo ʻokoʻa kaʻu e hoʻopaneʻe aku ai i mua o ʻoukou poʻe mamo no ka ʻaihue ʻia ʻana o ko kākou wai a lilo i ka manu o Kahiki! e heluhelu Ua Pau ʻo Waiola i ke Ahi Kailana Keen 5 ʻOkakopa 2023 Eia nā ʻohana ma Lāhaiana, Maui, ke luʻuluʻu nei i ke aloha. Hoʻokahi mahina aku nei, ua hele a pau loa ka nani o Lāhaina i ke ahi. Ua ʻā nā hale a me nā halekuʻi a pau loa, a ua hele kekahi mau kānaka i ke ala hoʻi ʻole mai. Nui loa aʻela nā leo uwē o ka lehulehu me ke kulu makawalu ʻana o ka waimaka i ka pau ʻana o ke ola o kānaka a me nā mea waiwai i ke ahi. ʻO kekahi o nā hale i pau, ʻo ia nō ka hale pule kupaianaha loa ʻo Waiola i kū ma ke alanui ʻo Waineʻe. e heluhelu No ka Pono o ka ʻĀina Kūpono Achuela 15 Pepeluali 2023 He ui, he nīnau, aia i hea ka wai a Kāne? He ui, he nīnau hou, aia i hea ke aloha no ka wai a Kāne? Ke aloha no nēia ʻāina? Aia kā i ka pūʻali koa o ʻAmelika? ʻO ia nā nīnau koʻikoʻi loa. He moʻolelo kēia no ka wehewehe pono ʻana i ke kūlana maoli o ka hana a ka poʻe i kūkala mai na lākou nō e hoʻomalu iā Kapūkakī, ʻo ia hoʻi ʻo Red Hill. e heluhelu Piʻi mai nā Kai o Hawaiʻi Maile Wong 1 Nowemapa 2022 He wahi mea hoihoi kaʻu e waiho ana ma mua ou, e ka mea heluhelu iā Ka Ulu Hoi, ʻo ia hoʻi, ke piʻi nei ke kai o Hawaiʻi. I kēlā me kēia makahiki ke nui nei ke kai piha a e pihō auaneʻi nā kaona a me nā wahi like ʻole ma kai. Akā, ʻo ka mea hoihoi, ʻaʻole wale nō ma kahakai e piʻi ana ke kai. Piʻi hoʻi ke kai i loko o nā lāʻau e ulu aʻe ma kahakai. e heluhelu E Mālama iā Lēʻahi! Yuko Uchida 1 Nowemapa 2022 No kona nani i kipa nui ʻia ai ʻo Lēʻahi e ka nui lehulehu. Akā, ʻaʻole maʻemaʻe ka ʻāina ma luna o ka mauna. Inā nui nā mea kipa o Lēʻahi, loaʻa ka hihia i ka mauna. ʻEhia kānaka e piʻi i ka puʻu ʻo Lēʻahi i hoʻokahi lā? He ʻeono kaukani kānaka i kipa mai i ka lā hoʻokahi! e heluhelu kiʻi hou

ʻŌlelo Kanaka He Lei Mae ʻOle Kealohapauʻoleakūkū Silva 29 Kepakemapa 2025 ʻAuhea ʻoukou, e ka poʻe i mākaukau no ka naʻauao, e ka poʻe i kamaʻāina i ka hana a me ke kuleana? Na nā lima mikioi mua i kui lima iho i kēia kuleana me ka ʻike like ʻole i paʻa he lei mae ʻole. ʻO ke ola o ka ʻōlelo Hawaiʻi ke kuleana a kēia mea kākau e noʻonoʻo nei. He kaumaha nunui ko kēia hana a me ka ʻike a ka poʻe haumakaʻiole i pūʻolo aku ai no kā lākou mau keiki, no kā lākou mau moʻopuna, no nā mamo like ʻole. I ko lākou paulele no ka holomua ʻana o kākou i ia ala ʻōlelo Hawaiʻi, aia i laila ke kuleana o kākou. e heluhelu He Leo Paipai! E Hoʻi i ka ʻŌlelo Makuahine! Nālani Fujihara 28 Pepeluali 2022 ʻO ka ʻōlelo makuahine a nā lāhui a pau, ʻo ia nō ke kaula e hīkiʻi i nā kānaka me ka ʻāina a me nā moʻolelo o lākou. Inā e nalowale ka ʻōlelo, e moku ke kaula i hīkiʻi ʻia e ko lākou mau kūpuna. e heluhelu Mai Poina ka Inoa Kanikapila Chong 28 Pepeluali 2022 “I ka ʻōlelo nō ke ola, I ka ʻōlelo nō ka make.” I ka wā kamaliʻi au i lohe ai i kēia ʻōlelo noʻeau a ʻupu aʻe hoʻi kēia nīnau “He aha ka waiwai o ka ʻōlelo?” Ua ʻōlelo mai koʻu makuahine iaʻu, “Mai poina nā inoa Hawaiʻi o nā wahi pana no ka mea, aia nā moʻolelo i loko o kēia mau inoa. Ma laila e ʻike ai i ke ʻano o kēia mau wahi pana i ka wā kahiko a hiki paha i kēia mau lā.” e heluhelu Ka ʻOni ʻana o ka Lāhui Kahanu Cuban 15 ʻOkakopa 2021 Ma loko o kēia wā kūpilikiʻi, ua paʻakikī maila ke ola ʻana o kā kākou ʻōlelo kamahaʻo ʻoiai ʻaʻole nui ko kākou hui ʻana he alo a he alo me ke komo piha ʻana i ka ʻōlelo Hawaiʻi. Ma muli o ka maʻi ahulau, emi mai nā hanana hoʻōla ʻōlelo a no laila paʻakikī aʻe ka hoʻoulu ʻana i ka ʻōlelo ma loko o nā ʻohana a me nā pōʻai o kākou. He koʻikoʻi a waiwai nō ko kākou ʻoni ʻana i hoʻokō ʻia ka pahuhopu nui a kākou, ʻo ia hoʻi ke ola o ka ʻōlelo Hawaiʻi. e heluhelu E ʻike auaneʻi ana ʻoe i ka waiwai Kainalu Iaea 17 ʻOkakopa 2024 Na wai lā e hoʻōla i ke aloha e mālama i kā kākou ʻōlelo makuahine i nā ʻohana i pōmaikaʻi ʻole ʻia i ka hānai ʻia ʻana ma ka ʻōlelo Hawaiʻi mai ka puʻā o ka makuahine a puka i kēia ao mālamalama a kākou e ola nei? Ke ʻike nei kākou i ka ʻoi aku o ka nalowale ʻana o ke aloha e aʻo i ka ʻōlelo Hawaiʻi i nā keiki ʻōpio i kēia mau lā. I ka wā i huki ʻia ai ka hae Hawaiʻi i lalo a kau ka hae ʻAmelika ma luna ona, me he mea lā ua hopu pū ʻia ko kākou ʻiʻini a haʻaheo e kūpaʻa ai ma hope o kā kākou ʻōlelo hiwahiwa. e heluhelu I ʻIke ʻia ke Kanaka no Kekahi Lāhui ma Kāna ʻŌlelo Mālamalono Hokama-Paris 28 Pepeluali 2022 Ua ʻane nalowale ka ʻōlelo Hawaiʻi i nā makahiki i hala aku nei, akā ʻo ke emi ʻana o ka ʻiʻini e aʻo a e hoʻopuka i ka ʻōlelo makuahine, ʻo ia kā kākou mea e makaʻala ai i kēia au nei. Inā e mau ana kēia nalowale ʻana o ka ʻiʻini e hoʻōla i ka ʻōlelo makuahine a kākou a me nā hanauna hou, e nalo loa ana nō ka ʻike a me ka naʻauao o ko kākou poʻe kūpuna. e heluhelu Ua Lawa Kākou i ka Wai Paumāʻele? Kaleilehuaohaililani 28 Pepeluali 2022 E like nō me ka wai o Kapūkakī i hoʻopaumāʻele ʻia i ke kākālina o ka pūʻali koa moana o ʻAmelika Hui Pū ʻIa, pēlā nō ka ʻōlelo Hawaiʻi i hoʻopaumāʻele ʻia mai nei i ka ʻōlelo a me ka noʻonoʻo o ka haole. e heluhelu O ke Au o ka Manawa ka Hoike Kahikinaokalā Domingo 10 Iune 2021 E KA ULU HOI:— O ka hua o ka hana, ka liuliu, a me ke kulana o kakou na haumana, he hookahi wale no mea nana e hoike mai i ke kupono, ka makaukau, ka maiau ame ka maemae o ka hana, oia ke Au o ka Manawa. e heluhelu E wehe i ka puka! E hui kākou, o mehameha auaneʻi. Yuko Uchida 5 ʻOkakopa 2023 ʻAuhea ʻoukou, e nā manu i lele mai i ke kulanui o Hawaiʻi, mai nā ʻāina like ʻole mai! Ua hānai ʻia e ko ʻoukou mau mākua a kūpuna paha, ma ko ʻoukou mau pūnana ponoʻī. A ua lele maila i Hawaiʻi nei, me he manu ʻōpio lā e noho ana i pūnana hou i kēia kau. ʻO ka wā kēia e ʻīnana aʻe ai. e heluhelu Lanakila ka Palapala ʻAelike Uniona i kā Kākou ʻŌlelo; Lanakila kā Kākou ʻŌlelo i ka Palapala ʻAelike Uniona Nāihe Paʻaluhi 28 Pepeluali 2022 I kēlā me kēia mahina Pepeluali, hoʻolālā a mālama ʻia kekahi huakaʻi mokulele ʻōlelo Hawaiʻi i nā ʻāina like ʻole e lele ai ʻo Hawaiian Airlines, ka hui mokulele hoʻokahi nāna i hoʻōia kūhelu i ka ʻōlelo Hawaiʻi ma ke ʻano he ʻōlelo e uku keu ʻia ai nā kuene mokulele. e heluhelu ʻO ke Ola o ka Lāhui, Aia i ka ʻŌlelo Kaniaulono Hāpai 28 Pepeluali 2022 ʻAuhea ʻoukou e nā hoa e hoʻōla mau ana i kēia ʻōlelo makamae a kākou. Eia au he kama no ka ua Kanilehua o Hilo. Wahi a ka poʻe makeʻe ʻōlelo o ke au nei, “ʻO ka ʻōlelo ke kaʻā o ka mauli.” Aia ke ola o ko kākou lāhui ma ka ʻōlelo. e heluhelu Aia ke Ola i ka Waha, Aia ka Make i ka Waha Makia deJesus 28 Pepeluali 2021 Ua paʻa ka ʻōlelo Hawaiʻi i kekahi poʻe hoa walaʻau, akā ua paʻa nō hoʻi ko lākou mau waha. No ke aha lā? No ka hilahila paha ona i ia ʻōlelo? Inā paʻa ka waha, e lilo ana ka ʻōlelo i ka nalowale. e heluhelu

Kaimana Kawaha < hoʻi hope I Palahū ke Kalo, I Palahū ka ʻOhā Kaimana Kawaha 27 Pepeluali 2026 E ka luna hoʻoponopono ē o Ka Ulu Hoi . E ʻae mai paha ʻoe i wahi ma kō kino lahilahi a me kō kino pūnaewele hoʻi e hōʻike lihi ai i kekahi mau manaʻo no ka palahū o ka ʻohā i ka palahū o ke kalo. Ma hope o kekahi mau makahiki o ke komo ʻana i loko o ke aʻo ʻana i ka ʻōlelo, nā moʻolelo, a me nā mele o ke au kahiko o kēia ʻāina i nā ʻōpio a kākou, ua nui nā mea aʻu i ʻike maka ai, i lohe pepeiao ai a i aʻo ai nō hoʻi. ʻO kekahi nō hoʻi o ia mau mea aʻu i ʻike kino ai, ʻo ia ka palahū o ka ʻohā i ke kalo. E ʻae mai ʻoe iaʻu, e ka mea heluhelu, e wehewehe iki i ka moʻolelo i mōakāka mai ai ka manaʻo o kēia ʻōlelo. Ma nā kula kaiapuni a puni kēia pae ʻāina, ʻo ka pahu hopu nui loa ka hoʻōla ʻana i ka ʻōlelo Hawaiʻi ma o kona hoʻopuka ʻia ma nā lā a pau, ma nā hola a pau, a ma nā pōʻaiapili like ʻole a pau o ke kula. Pēlā nō ka pahu hopu mai ma mua loa mai, pēlā iho nō ka pahu hopu ma kēia wā e kū nei, a pēlā aʻe ana nō ka pahu hopu o ka wā e hiki mai ana. ʻAʻohe ʻoni iki. A eia ke kāhāhā iho nei kou mea kākau i ka manaʻo o kekahi o nā mākua na lākou i hoʻouna i kā lākou mau keiki i ke kula ʻōlelo Hawaiʻi e namu haole piha ai. A i ka hoʻoponopono ʻana a ke kumu i ia mau haumāna e namu haole mau nei ma ke kula, huli koke mai ka makua me ka manaʻo he hana ʻino ka nuku a ke kumu i ka mālama ʻole a ka haumāna i ka ʻōlelo Hawaiʻi. I hoʻouna ʻia ke keiki ʻōlelo Pelekānia i ke kula ʻōlelo Hawaiʻi e aha ai? Ma nā makahiki he 40 i kaʻa hope aku nei, ua holomua nui ke aukahi hoʻōla ʻōlelo Hawaiʻi a ikaika maila ma muli o nā ʻohana, nā kula kaiapuni, nā kula nui, a me nā kaiaulu pū nō hoʻi e hoʻoholo nei e hoʻopuka ʻia ka ʻōlelo Hawaiʻi i nā lā a pau, i ola pono ʻo ia a māhuahua. A eia kekahi mau mākua ke pepehi aʻe nei i nā kumu kaiapuni aloha nui ʻia me nā limahana hana nui nō hoʻi no ka nuku ʻana i ka namu haole a kāna keiki a me ka pepehi ʻana a kāna keiki i ka ʻōlelo Hawaiʻi? Ma kahi o ka pepehi ʻana a me ka wāwahi ʻana hoʻi i kēia papa hana hoʻōla ʻōlelo Hawaiʻi, e aho ke komo ka makua i nā papa ʻōlelo Hawaiʻi e aʻo ai i ka ʻōlelo a kona lāhui. E aho ke aʻo ʻo ia no ka moʻolelo o ke kāohi ʻia o ke ola o ka ʻōlelo Hawaiʻi no nā hanauna he nui wale. E aho ke mahalo ʻo ia i nā kumu a me nā limahana o nā kula kaiapuni e aʻo nei i nā māʻiʻo maʻa mau o ke kula aupuni, pau pū hoʻi me ka ʻōlelo, nā moʻolelo, nā mele a me nā loina e pili pū mai ana. A inā ʻaʻole kēlā ʻo ka pahu hopu o ka hoʻouna ʻia ʻana o ke keiki i ke kula ʻōlelo Hawaiʻi, e huki ʻia aku ua keiki lā mai ia papa hana aku a e hoʻouna ʻia aʻe i kula i ʻoi aku kona kūpono no ka pahu hopu o ka makua a me ka ʻohana. E waiho i nā kīpuka ʻōlelo Hawaiʻi i wahi e ola maoli ai ua ʻōlelo aloha nei. I palahū ka ʻohā i ka palahū o ke kalo, ʻo ia hoʻi, inā i palahū ka makua, e palahū auaneʻi ke keiki ponoʻī āna. E nā manu makeʻe ʻōlelo makuahine ē, i loko nō o kēia mau ālaina a me kēia mau pilikia mai loko mai o ko kākou lāhui ponoʻī, e kūpaʻa iho nō kākou ma luna o ka manaʻo hoʻokahi ʻo ka hoʻōla ʻana i ka ʻōlelo a nā kūpuna a me ka hoʻoholomua ʻana i ko kākou lāhui aloha ma nā ʻano a pau e hiki ai. Aia i laila ke ola! © Kaimana Kawaha ko mua ko hope

Kalāhiki Aiwohi < hoʻi hope Piʻi mai ka nalu! Piʻi mai ka nalu!! Kalāhiki Aiwohi 27 Pepeluali 2026 Kai lohe ʻia mai ʻō a ʻō, no Hawaiʻi nei ka heʻe nalu ʻana. I ka poʻina nalu i walea ai ko kākou mau kūpuna i ka heʻe nalu. Kahi o nā hana kuluma a ke Kanaka i hoʻokumu ai i mea e pili ai i ka moana. Hoʻolaʻilaʻi ka mea heʻe nalu i luna me he ʻiwa ke kīkaha ē. ʻAʻole nō i liʻuliʻu a huakaʻi aku ka poʻe Kānaka i ka ʻāina ʻē, a hōʻikeʻike ʻia nō ia hana walea i mua o nā ʻano kānaka like ʻole (ma Kaleponi, ʻEnelani, Nuhōlani…). He hoʻoheno kēia i ke kupuna ka mea akamai ʻili lalilali ʻole nō i ka heʻe nalu. He hoʻoheno nō hoʻi kēia i koʻu kupuna ʻo Hiram B.K. Anahu ʻo ia kekahi o nā makamaka mua loa o Hui Nalu. ʻO Hui Nalu kahi hui kaulana o Hawaiʻi nei. I ka M.H. 1908 i hoʻokumu ʻia ai ʻo Hui Nalu. ʻO ia nō ka ʻike i paʻa iaʻu mai ka moʻolelo ʻana mai o koʻu kupunahine kua kahi. ʻO ka mea ʻāpiki, ʻaʻole nō hoʻokahi ka noʻonoʻo ʻana i ka makahiki i hoʻokumu ʻia ai ua Hui Nalu nei. Hoʻokumu ʻia paha ʻo Hui Nalu i ka M.H. 1905. ʻO ia ka wā i kamaʻilio ihola ʻo Duke Kahanamoku mā no kahi ʻano hui kūlike me Hui Nalu. Ua hoʻopaʻa ʻia paha i ka M.H. 1911 i ka pono i ke kānāwai. Aia hoʻi, ʻo 1908 ka makahiki i maopopo ʻē ihola iaʻu i hoʻokumu ʻia ai ua hui nei i ka ʻōlelo a koʻu tūtū. ʻO Hui Nalu kahi hui e ʻākoakoa mai ai ka poʻe Kānaka i mea e ʻau kai, hoe waʻa, heʻe nalu ai nō hoʻi. Ia mau mea e pili iā kai. ʻO ko Hui Nalu wahi e ʻākoakoa ai, aia nō i kai o ka hōkele ʻo Moana Surfrider. Ma laila nō i aʻo ai ka poʻe kāne Hui Nalu i nā malihini. Hoʻomaopopo wau i ka moʻolelo ʻana mai o koʻu kupunahine kua kahi i kona makuakāne ʻo Hiram B.K. Anahu a me kona wā (Anahu) i komo ai i ka Hui Nalu, penei: Kahi nō a puka kula ʻo Anahu mai Kamehameha ma Kapālama i ka M.H. 1916. Loaʻa iā Anahu ka puʻu kālā e hele ai i Palisa, ʻāina Palani no ka ʻimi naʻauao kaha kiʻi. Hōʻole ʻo ia i ia hana. Komo akula nō ʻo ia i ka Hui Nalu. Me kēlā nō ʻo ia e aʻo ai i nā malihini he nui. ʻEu ka poʻe malihini iā Hui Nalu, e like me ke aliʻi Duke o Windsor, ka hakualiʻi Lord Mountbatten no Beretania a ʻoi hou aku. ʻO nā kāne Hui Nalu ka mea e hāʻawi ke aloha ʻuheʻuhene lūlū lima ʻuheʻuhene me nā huapala maka onaona. ʻO Hui Nalu kahi e noke ai ke Kanaka o ia wā i ka mau ʻana ma Waikīkī. ʻOiai ia wā i laha ai ke kaulana o Hawaiʻi he mau kaha ʻoluʻolu e nanea ai ka malihini. Mai ia manawa mai ka piha ʻū ʻana o ia ʻāina i ka malihini. ʻO Hui Nalu kahi e hiki ai i ke Kanaka ke mau i Waikīkī, i ke kai nehe mai o ka hāwanawana. Mau nō ka poʻe Kānaka e heʻe nalu ma kahi o Waikīkī. Ma ʻAiwohi (Publics), Kaluawehe (Castle’s), Maihiwa (Cunha’s), Kapuni (Canoes), a ʻoi hou aʻe, i mea e noke ai ke Kanaka i ka poʻina nalu o Waikīkī. Hana kula nō! I loko nō o ka piha kuʻi ʻana o ia ʻāina kaulana ʻo Waikīkī i ka malihini, na kākou Kānaka nō ia ʻāina. ʻO ia ka mea e ʻeu ai ke Kanaka i ka noke ʻana i Waikīkī, i mea e hōʻike aku ai i ko ke Kanaka ola mau ʻana ma kona ʻāina kamahaʻo. Eia kuʻu wahi hoʻoheno i kuʻu kupunahine kua kahi ʻo Dawn Orian Kapualani Anahu Fernandez (1927-2024) nāna nō i moʻolelo mau iaʻu no kona makuakāne ʻo Hiram Brandon Kekuhinaonālani Anahu (1896-1949). He momi ka hōʻiliʻili ʻia ʻana mai o ka ʻike kupuna mai. ʻEu mai e nā hoa ē, he wahi hoʻomaopopo kēia, ʻo ka heʻe nalu kahi hana a ka Hawaiʻi i walea ai. E hō mai ke akamai o ko kākou poʻe kūpuna. E paʻa iho a paʻa pono i ko wā e ʻau ai ē. © Kalāhiki Aiwohi ko mua ko hope

No Kānaka Kēlā wahi hoʻomeamea! Kalāhiki Aiwohi 28 ʻOkakopa 2025 Kānalua kuʻu nui kino i ka hoʻomeamea. Hopohopo au i ka lilo ʻana o ko Hawaiʻi nei Lāhui Ponoʻī i Lāhui hoʻomeamea. He aha ia mea ʻo ka hoʻomeamea? I mea aha ka hoʻomeamea? ʻO ka hoʻomeamea ka hana a ka mea hoʻopuni i paʻa ʻole hoʻi akula i ka ʻike kupuna. Kū naʻe ʻo ia i mua o ka lehulehu, aʻo kekahi i ka hula, aʻo kekahi i ka “haʻakoa,” ka hana lei, ka hoʻomākaukau ʻai, me he loea lā. Akā, he ʻike mālani ko ka hoʻomeamea i ka ʻike kupuna. e heluhelu Me he Manu Lā Kalāhiki Aiwohi 29 Kepakemapa 2025 Me he manu kamaʻāina lā ke Kanaka Maoli ma Hawaiʻi nei. Kākaʻikahi ka manu kamaʻāina ma ka Paeʻāina. ʻO kekahi ua pau, he hala mai koe kekahi. Pēlā pū nō hoʻi ko Hawaiʻi nei Lāhui Ponoʻī, kāna moʻolelo, kāna hana kuluma, kāna ʻōlelo, kona ʻike, a ʻoi aku. He wahi haʻi manaʻo kēia e kuhikuhi ai i kaʻu mau kuhi nei no ka hoʻohālikelike ʻia o ka nui manu kamaʻāina me ka nui manu ʻōiwi(Kanaka Maoli). e heluhelu Kāpae ka pū e ka hoahānau! Keola Swain 17 ʻOkakopa 2024 Ma ka wā kahiko, i ke au o ko kākou mau kūpuna, keu hoʻi ka nui o nā kānāwai a me nā kapu no ka mālama ʻana i ke kanaka. A he mau lula i hākilo ʻia e ka poʻe Hawaiʻi. No ke aha? Eia kekahi pane: no ke ola pono o kākou me ka maluhia. A ʻo ia ka ʻiʻini o ka poʻe a pau i ola ma kēlā wā, ʻo ka makemake e noho ʻoluʻolu kekahi me kekahi. Eia naʻe, inā loaʻa ka pōʻino ma waena o kākou, pehea e hoʻoponopono ai? e heluhelu E wehe i ka puka! E hui kākou, o mehameha auaneʻi. Yuko Uchida 5 ʻOkakopa 2023 ʻAuhea ʻoukou, e nā manu i lele mai i ke kulanui o Hawaiʻi, mai nā ʻāina like ʻole mai! Ua hānai ʻia e ko ʻoukou mau mākua a kūpuna paha, ma ko ʻoukou mau pūnana ponoʻī. A ua lele maila i Hawaiʻi nei, me he manu ʻōpio lā e noho ana i pūnana hou i kēia kau. ʻO ka wā kēia e ʻīnana aʻe ai. e heluhelu Piʻi mai ka nalu! Piʻi mai ka nalu!! Kalāhiki Aiwohi 27 Pepeluali 2026 Kai lohe ʻia mai ʻō a ʻō, no Hawaiʻi nei ka heʻe nalu ʻana. I ka poʻina nalu i walea ai ko kākou mau kūpuna i ka heʻe nalu. Kahi o nā hana kuluma a ke Kanaka i hoʻokumu ai i mea e pili ai i ka moana. Hoʻolaʻilaʻi ka mea heʻe nalu i luna me he ʻiwa ke kīkaha ē. ʻAʻole nō i liʻuliʻu a huakaʻi aku ka poʻe Kānaka i ka ʻāina ʻē, a hōʻikeʻike ʻia nō ia hana walea i mua o nā ʻano kānaka like ʻole (ma Kaleponi, ʻEnelani, Nuhōlani…). He hoʻoheno kēia i ke kupuna ka mea akamai ʻili lalilali ʻole nō i ka heʻe nalu. He hoʻoheno nō hoʻi kēia i koʻu kupuna ʻo Hiram B.K. Anahu ʻo ia kekahi o nā makamaka mua loa o Hui Nalu. e heluhelu ʻAʻohe Pakeneka o ke Koko Hawaiʻi, ʻo ka Moʻokūʻauhau Wale Nō Momi Bachiller 29 Kepakemapa 2025 “He aha kou pakeneka Hawaiʻi?” Ua nīnau ʻia kākou āpau i kēia nīnau, a ʻo ka hapanui o kākou, ua nīnau aku nō i ia nīnau. Akā, aia kekahi mahuʻi ʻino e hūnā ʻia iho i loko o kēlā nīnau: ʻo ia hoʻi ka manaʻo, he helu, he pakeneka ko nā ōewe Hawaiʻi (Hawaiian genes) i loko o ka pūewe (genome) Hawaiʻi, a hiki nō ke hōʻike ʻia kēlā helu. Maopopo i ka hapanui o kākou ko kākou pakeneka ponoʻī, a maliʻa paha, ʻo ia nō ka mea e ʻike ai kākou iā kākou iho he Hawaiʻi, he lālā no ka lāhui Hawaiʻi. e heluhelu No ka Papa Puka Mua o ʻAlo Kēhau o ka ʻĀina Mauna Nohealani Mulloy 17 ʻOkakopa 2024 Ma hope o ‘ewalu makahiki o ka hana nui ua lei ‘ia ka lei o ka lanakila. Ua noke ko Waimea, a paʻa ko lākou hana. Ua puka ka papa mua ʻo ʻAlo Kēhau o ka ʻĀina Mauna. E noke mau mākou i ka hoʻōla ʻana i ka ʻōlelo makuahine. e heluhelu Pūʻā Kōlea Keleka Falces 5 ʻOkakopa 2023 Eia mai kākou ma kahi o ʻekolu makahiki ma hope o ka pae mua ʻana mai o ka maʻi Kolona i ke one o Hawaiʻi nei. Ua ʻō ʻia ka hapanui o ka lehulehu i ka lāʻau koʻokoʻo, a e manaʻo ʻia paha, ua pau ka maʻi ahulau. Eia naʻe, i kēlā mahina aku nei i piʻi māhuahua aʻela ka nui o ka poʻe i loaʻa i ka maʻi Kolona. e heluhelu Ke Kumu o Hawaiʻi Lopaka Araki 29 Kepakemapa 2025 Mai nā mauna o nā Pali i Kauaʻi a ka mauna kiʻekiʻe loa ʻo Mauna Kea i Hawaiʻi, mai ka papakū o ka honua a i nā hōkū i ka lewalani, aloha. He wahi nīnau kaʻu e hapai aʻe ai i mua o ʻoukou no ka mākia ʻo ka hoʻoikaika ʻana i ka lāhui kiʻekiʻe. He aha ka mea e hoʻokaʻawale i nā Hawaiʻi ma ke ʻano he Hawaiʻi? e heluhelu He Iʻa no ka Moana, He Aho Loa Kū i ke Koʻa Keanu Suyat-Okamoto 17 ʻOkakopa 2024 He ʻōlelo noʻeau kēia i kākau ʻia ma ka puke ʻŌlelo Noʻeau e Mary Kawena Pukui. ʻO ka manaʻo nui o kēia ʻōlelo noʻeau ʻo ia ka mākaukau. Aia nā iʻa nui ma kahi hohonu o ka moana; i mea e hopu ai, he pono ka lawe ʻana i aho (kaula) lōʻihi loa. No laila inā makemake ʻia nā iʻa nui, e mākaukau. E nānā mai e ka mea heluhelu i nā moʻolelo waiwai aʻu i ʻike maka ai i ʻimi naʻauao no ka mākaukau. e heluhelu E Hoʻokaʻawale i ka ʻŌʻō mai ka Lima Aku Yuko Uchida 4 Kēkēmapa 2023 He lono kupaianaha kā ka i kūkala ʻia maila iā mākou e pili ana no ka haʻalele haʻaheo ʻana o ka pelekikena o ke kulanui o Hawaiʻi i noho lōʻihi i kāna kūlana. I ka lā 19 o Kepakemapa, ua kūkala ʻia aku ka manaʻo o Pelekikena David Lassner i mua o ka lehulehu. E hoʻomaha loa ana ʻo ia i ka hopena o ka makahiki kula 2024. Ma loko o kāna leka kūkala, ʻī maila ʻo iala no kona "haʻaheo" i nā mea i kō ma lalo o kona noho pelekikena ʻana. Eia kekahi mea āna i haʻaheo ai, ʻo ka hele ʻana o ke kulanui a "culturally strong." No laila, he aha kāna mau hana no ka lāhui a me ka "moʻomeheu" Hawaiʻi? Hōhonu nō ke kawa. e heluhelu Kōlea a Kōlea, Kiʻi i ka Wai Lokalia Roldan 1 Nowemapa 2022 ʻO ke poʻomanaʻo i kau aʻela ma luna aʻe nei, ua lohea nō ma ke mele ʻo "Kāhuli Aku, Kāhuli Mai" nō nā pūpū hinuhinu o uka, akā, he manaʻo ʻokoʻa kaʻu e hoʻopaneʻe aku ai i mua o ʻoukou poʻe mamo no ka ʻaihue ʻia ʻana o ko kākou wai a lilo i ka manu o Kahiki! e heluhelu

Ke Ao Politika Ka Huakaʻi ʻAu Moku Kūʻokoʻa Kenzie Kahale-Alexander 28 ʻOkakopa 2026 Ke noho pio nei ʻo Palesetine ma lalo o Iseraela. Mai ka makahiki 2007, ua hoʻoholo ke aupuni Iseraela i kānāwai no ka pani ʻana i nā palena o Gaza. ʻAʻohe mea kōkua i komo aku i ke awa kū moku o Gaza ma Palesetine ma hope mai o ka makahiki 2009. I ka wā ma mua o ia makahiki, hāʻawi ʻia nā mea kōkua iā Palesetine e ʻelima ʻAu Moku Kūʻokoʻa o ka Free Gaza Movement. Akā, ua hoʻouka kaua ka pūʻali koa Iseraela i ka ʻAu Moku Kūʻokoʻa o ka Free Gaza Movement i ka makahiki 2010. Ua hoʻomake ka pūʻali koa Iseraela i ‘umi mea kākoʻo mai Tureke a me hoʻokahi kupa ʻAmelika Tureke ma luna o ka ‘au moku. Ua hoʻopaʻa ke aupuni Iseraela i nā palena ma ka ʻāina ʻo Gaza i mea e pale aku ai i ke komo ʻana o ka poʻe e kākoʻo ana iā Palestine i ke awa kū moku. ʻAʻohe mana hoʻokolokolo o ke aupuni Iseraela ma nā kai ma waho o Palesetine. Ua nele ʻo Palesetine i nā mea pono o ke ola e laʻa ka mea ʻai, ka waiū no ka pēpē, a me nā lako lapaʻau. No laila, ʻo ka pahuhopu ka wehe ʻana i “ala hele o ka lokomaikaʻi” no ka poʻe kōkua a me nā lako i ke awa kū moku ma Gaza. e heluhelu Ola ka Inoa Kahākūkaʻalani Rios 29 Kepakemapa 2025 I kēia mau lā, ʻano kakaʻikahi ka loaʻa ʻana o ka inoa Hawaiʻi, ʻo ia ka inoa mua o kekahi kanaka. Nui nā Hawaiʻi nona ka inoa haole mua, a inā he inoa Hawaiʻi kona, ʻo kona inoa waena nō ia. No ke aha? I ka hōʻea ʻana o nā haole i Hawaiʻi nei, hōʻea pū mai kekahi mau loina ʻokoʻa. Ua hoʻāʻo lakou e holoi i nā inoa Hawaiʻi a pānaʻi i ka inoa Hawaiʻi i ka inoa haole. Wahi a nā malihini, e aho ka inoa haole i ka poʻe a pau. He aha ka hopena o ka lilo ʻana o nā inoa Hawaiʻi ʻo ia ka inoa waena o nā kānaka? Inā ʻaʻole e kāhea ʻia mai kēia inoa, ʻaʻohe manawa kūpono e ʻōlelo mai ai i ka inoa Hawaiʻi, no laila, hikiwale nō ka nalowale ʻana o ke kaona a me ka mana o ka inoa. Aia i hea ka moʻolelo o nā inoa? Aia i hea nā mea kupaianaha? E nalowale ana paha. e heluhelu ʻŌʻili Pulelo ke Ahi o Kamaile Māhie Beck 4 Kēkēmapa 2023 Mai ka wā mai i hōʻea mai ai nā malihini i Hawaiʻi nei, a hiki i kēia wā, ua mākaʻikaʻi ʻia he wahi pana i kapa ʻia ʻo Hāʻena, e nā malihini i ʻike ʻole i ke ʻano o ia wahi. E hōʻea mai ana lākou me ke kuko nui iā ia me he paredaiso lā, no ia mea e hoʻomāunauna ana lākou i ia wahi. Hāiki ia kahakai a me ke alanui kīkeʻekeʻe ʻo Kūhio, a pihakuʻi i nā malihini. I loko o ka lā hoʻokahi, he ʻelua kaukani malihini e kipa ana iā Hāʻena. No ka poʻe Hawaiʻi e noho ana ma laila, hana nui ka hōʻea ʻana aku i ko lākou home a me ka haʻalele ʻana mai. e heluhelu Wehe ʻia ke Kau ʻAha ʻŌlelo 2023 Māhealani Traub 15 Pepeluali 2023 ʻO ka lā 18 o Ianuali, ʻo ia nō ka lā i wehe ʻia ai ka ʻahaʻōlelo o ke aupuni ma ke kapikala. He lā nui kēia no nā poʻe o Hawaiʻi nei. Koʻikoʻi loa kēia au o ka makahiki, no ka nui o nā pila like ʻole e kākau ‘ia nei, ā inā ‘āpono ʻia ua mau pila nei, he mau kānāwai hou ia no ke aupuni. e heluhelu Mai Hoʻokuli i Ka Leo Hinihini Momi Bachiller 28 ʻOkakopa 2026 E ka makamaka heluhelu, ua lohe anei ʻoe i ka leo hinihini e wawalo aʻe ana i ke kula ʻo Keoneʻula? Pehea ma Piliamoʻo? E Hawaiʻi, home o ka wahine ʻenaʻena, ua hōʻea akula ka lono o nā wahi keiki i hoʻopaʻa ʻia i loko o nā kula hoʻopololei? No ka mea, na kou kama i kūpale mau aʻe ma ka ʻahaʻōlelo no ua mau keiki nei. E nā kānaka e noho iho ana i ka maluhia o Haleakalā, ʻo ʻoukou ka heke e like me kou mākia? Inā pēlā, ʻaʻole ana ʻoukou e ʻae i ka hāʻule hope ʻana a palemo ia moʻolelo. Pehea ʻoe e Oʻahu o Kalanimanuia, eia i kou piko nā kula aʻu e ʻōlelo nei, no laila, aia nō ke koʻikoʻi o ke kāwelewele ʻana i kou poʻohiwi. Iā ʻoe e Kauaʻi, ke aupuni i pio ʻole i ka naʻi aupuni. E pio anei kēia moʻolelo iā ʻoukou? ʻAʻoe hoʻi e ʻole! No ka mea, pehea lā hoʻi? ʻAʻole anei kākou he lāhui hiʻipoʻi i nā keiki? e heluhelu E Hoʻokaʻawale i ka ʻŌʻo mai ka Lima Aku Yuko Uchida 4 Kēkemapa 2023 He lono kupaianaha kā ka i kūkala ʻia maila iā mākou e pili ana no ka haʻalele haʻaheo ʻana o ka pelekikena o ke kulanui o Hawaiʻi i noho lōʻihi i kāna kūlana. I ka lā 19 o Kepakemapa, ua kūkala ʻia aku ka manaʻo o Pelekikena David Lassner i mua o ka lehulehu. E hoʻomaha loa ana ʻo ia i ka hopena o ka makahiki kula 2024. Ma loko o kāna leka kūkala, ʻī maila ʻo iala no kona "haʻaheo" i nā mea i kō ma lalo o kona noho pelekikena ʻana. Eia kekahi mea āna i haʻaheo ai, ʻo ka hele ʻana o ke kulanui a "culturally strong." No laila, he aha kāna mau hana no ka lāhui a me ka "moʻomeheu" Hawaiʻi? Hōhonu nō ke kawa. e heluhelu Me he ʻIwa lā i Kāʻili Waiwai Māhie Beck 5 ʻOkakopa 2023 Paipai mākou iā ʻoukou, e nā makamaka heluhelu, e noʻonoʻo i nā mea e hana ʻia nei ma Maui Komohana, a e nānā i nā hana a nā hui nui o laila. Ma loko o kēia pōpilikia kaumaha loa, ʻike mōakaaka ʻia, ʻaʻole hiki iā kākou ke hilinaʻi i ke aupuni, no ka mea, ʻaʻole lākou e mālama i ka pono o ka lehulehu, a i ka pono o Hawaiʻi. Hoʻolako mau ʻia nā hui nui i ka wai, no ke kumu hoʻokahi ʻo ke kālā a me nā pōmaikaʻi ʻē aʻe e loaʻa ana i ke aupuni. e heluhelu He Maʻi Kūloko Kuehuikapono Seto Myers 1 Nowemapa 2022 He kino liʻiliʻi loa ko COVID, pēlā nō hoʻi me ka maʻi ʻaʻai, me ka maʻi kuni, a me ke kunu kalea. ʻO ka maʻi naʻe nona kēia ʻatikala, kahi maʻi hoʻi e nahunahu ana i ka noʻonoʻo o kākou, ʻaʻohe ona kino, ʻaʻohe ona niho e kekē mai ana, ʻaʻohe hoʻi ona lāʻau maoli no kākou e pakele ai. He haʻohaʻo wale nō ia. e heluhelu ʻO Trump Ke Kaʻahumanu o Ko Kākou Wā! Kamālamalama Ishii 21 Pepeluali 2026 Ma ka lā 5 o Nowemapa o ka makahiki nei i piha ai ka makahiki mua ma hope mai o ko Donald Trump lanakila ʻana i ke koho pāloka ʻana i ka pelekikena hou o ʻAmelika. No kekahi mau kānaka, he pōmaikaʻi nō kēia. Eia naʻe, he ʻino nō hoʻi kāna i hana ai. e heluhelu Ka Noho Kūʻokoʻa Lanakila ʻana o kou ʻĀina Hānau Ponoʻī Keleka Falces 4 Kēkēmapa 2023 I kau ʻia maila i luna ke poʻomanaʻo i ʻike ʻia ai ka pono a me ke ʻano koʻikoʻi o ia mea no ka mau loa aku o ke ola o kekahi lāhui. ʻO ka noho kūʻokoʻa lanakila ʻana o kou one hānau ponoʻī ka wai kahe e lupalupa mai ai ka ʻāina. Ke kāʻili ʻia a ke hōʻaui ʻia akula hoʻi ua wai lā mai kou ʻāina aku, e pau pū iho ana nō hoʻi nā mea e lako pono ai ka nohona. e heluhelu Pūʻā Kōlea Keleka Falces 5 ʻOkakopa 2023 Eia mai kākou ma kahi o ʻekolu makahiki ma hope o ka pae mua ʻana mai o ka maʻi Kolona i ke one o Hawaiʻi nei. Ua ʻō ʻia ka hapanui o ka lehulehu i ka lāʻau koʻokoʻo, a e manaʻo ʻia paha, ua pau ka maʻi ahulau. Eia naʻe, i kēlā mahina aku nei i piʻi māhuahua aʻela ka nui o ka poʻe i loaʻa i ka maʻi Kolona. e heluhelu E Hoʻihoʻi Hou ʻia ke Aupuni Hawaiʻi: Ka Hiolo o ʻAmelika Hui Pū ʻIa Hoaloha Westcott 30 Ianuali 2022 E like me ka puka ʻana a me ka napoʻo ʻana o ka lā, ma waena o ka mōʻaukala o ka honua poepoe, ala a hiolo nā aupuni ʻemepela nui. E like me ke aupuni ʻemepela ʻo Loma, e hiolo iho auaneʻi ke aupuni ʻemepela ʻo ʻAmelika Hui Pū ʻIa. E kuʻu mau makamaka Hawaiʻi mai ka moku o Keawe a hiki i ka mokupuni ʻo Niʻihau, e hoʻomākaukau kākou no ka lā e hoʻihoʻi ʻia ai ke aupuni Hawaiʻi! e heluhelu

Kamālamalama Ishii < hoʻi hope ʻO Trump Ke Kaʻahumanu o Ko Kākou Wā! Kamālamalama Ishii Ma ka lā 5 o Nowemapa o ka makahiki nei i piha ai ka makahiki mua ma hope mai o ko Donald Trump lanakila ʻana i ke koho pāloka ʻana i ka pelekikena hou o ʻAmelika. No kekahi mau kānaka, he pōmaikaʻi nō kēia. Eia naʻe, he ʻino nō hoʻi kāna i hana ai. ʻO Trump ka pelekikena o ʻAmelika i kēia wā ʻānō a i loko nō o ka makahiki hoʻokahi o ko Trump noho pelekikena ʻana, ua ulu nō nā pilikia like ʻole. Mai kēla makahiki aku nei a i kēia manawa, eia nā pilikia nui loa i ʻike ʻia: ʻo ka hopu hewa ʻia ʻana o nā kupa o ʻAmelika a me ka hoʻopupū ʻana o ke aupuni pekelala. Hoʻonui ʻia ka hopu ʻana o ICE i ka poʻe i komo hewa i ʻAmelika ma muli wale nō o ko Trump makemake. ʻO ka mea ʻāpiki, ke hopu nei nā mākaʻi ICE i nā kānaka like ʻole, ʻaʻole wale nō nā mea i komo hewa. Ke hopu nei nō lākou i mau kānaka i komo pololei i loko o ʻAmelika a lilo i hoa makaʻāinana. Ke hoʻokuʻu ʻia kēia mau kānaka, ʻaʻole lākou i haʻi ʻia i ke kumu no ko lākou hopu ʻia ʻana me he mea ala, he mauʻu Hilo ia no ka poʻe nāna i hopu aku. Akā no ka poʻe i hopu ʻia, he puʻu nui ia i ke alo. I ka hopena o ka makahiki 2025, ʻike ʻia ka pupū ʻana o ka hana a ke aupuni ma muli o ka hiki ʻole i nā Kemokalaka a me nā Lepupalika ke ʻaelike. Eia ka mea nui. I ke kumukānāwai o ‘Amelika ua haku ʻia ke kānāwai no ka hoʻokele ʻana i ka waihona kālā o ka makahiki. Aia a ʻaelike nā Kemokalaka a me nā Lepupalika i ke ʻano pololei e hoʻokaʻa ai i ka waihona kālā, a laila holo. I ka makahiki nei, ua hāpai ʻia ke kumuhana ʻo ke kumu kūʻai o ka ʻinikua olakino e like me Medicaid. Makemake nā Kemokalaka e hoʻēmi i ke kumu kūʻai o ua ʻinikua nei. ʻO ka mea ʻāpiki, ʻaʻole kēia ʻo ko nā Lepupalika makemake. ʻAʻole ʻike ʻia kekahi hopena e kēia mau hui ʻelua a ʻo ka hoʻomaha ihola nō ia o ke aupuni, ʻoiai ʻimi lākou i ala maikaʻi no ka ʻaelike pū ʻana. No Trump ka hewa ma muli o kona alakaʻi ʻana i ke aupuni ma o ka hoʻohaunaele. He māʻukaʻuka hoe hewa maoli nō! Pehea lā hoʻi?! ʻIke ʻia paha kēia ʻano o ke poʻo nui ma mua i Hawaiʻi. ʻOiai e noho aliʻi ana ʻo Liholiho ma hope o ko Paiʻea moe ʻana i ka maluhia, na lāua ʻo Kaʻahumanu i hoʻohuli i kekahi mea nui i Hawaiʻi, ʻo ia hoʻi ka ʻai kapu. He mea maopopo loa ko lāua ʻai pū ʻana ma ke ʻano he hoʻonoa kapu a, ʻo ia ka mea nui i hulihia ai ke aupuni Hawaiʻi. ʻO Kaʻahumanu kai makemake i kēia hoʻohuli iā Hawaiʻi. ʻO ke kaua akula nō ia o Liholiho iā Kekuaokalani, he kanaka i kūʻē i kā lāua hana. ʻO Kaʻahumanu, he meʻe ʻo ia no kekahi mau kānaka akā naʻe ʻo ia ke kumu nui o ka pau ʻana o ka ʻai kapu. ʻAe, he pōmaikaʻi nō ia akā naʻe ʻo kāna makemake wale nō ke kumu o kāna hana i mea e hoʻopau ai i ka ʻai kapu. Me Keōpūolani ʻo ia i ʻai ai me Liholiho; na wai e ʻole ka mana o Kaʻahumanu a me Keōpūolani? ʻAʻole na Liholiho. ʻO kekahi loina o ka ʻai kapu, e make nō ka mea ʻaʻe kānāwai, akā ʻo Keōpūolani ko Liholiho makuahine a na wai e pepehi iā ia?ʻO ka ʻai noa ka hopena akā i ko Kekuaokalani ʻike ʻana i ka ʻai noa, ua hōʻole nō ʻo ia i ka pau ʻana o ka ʻai kapu. ‘O kēia ke keiki hanauna a Paiʻea a ma hope o kona hala ʻana, na Kekuaokalani i mālama i kona akua ʻo Kūkāʻilimoku. Iā ia e hoʻoulu ana i ka lehulehu e hōʻole i ka ʻai noa, makemake nō hoʻi ua lehulehu nei e lilo ʻo Kekuaokalani, ʻo ia ka mōʻī. No laila, hele akula ʻo ia me kona poʻe koa i Kailua akā hoʻokū ʻia lākou e Kalanimoku a me kona mau koa; ʻo Kalanimoku ko Liholiho kuhina. Ma laila nō lākou i kaua ai i ke Kaua ʻo Kuamoʻo. ʻO ka hopena ka pepehi ʻana ā make ʻo Kekuaokalani me kona mau koa. No laila e ka mea heluhelu, makemake ʻo Trump e hoʻohuli iā ʻAmelika e like me ko Kaʻahumanu makemake i ka hoʻohuli ʻana iā Hawaiʻi.ʻAʻohe a lāua kumu maikaʻi no kā lāua hana. Hoʻokae ʻo Trump i nā eʻe moku like ʻole, ʻo ke kauoha akula nō ia ona i nā mākaʻi ICE no ka hopu ʻana iā lākou a me ka hoʻihoʻi ʻana i “kahi a lākou i hānau ʻia ai”. Hōʻole ʻo Kaʻahumanu a me Liholiho i nā kānaka i kūpaʻa i ka ʻai kapu. Penei ka hana a Kekuaokalani a ua pepehi ʻia ʻo ia ā make me kona poʻe koa. E like me kaʻu i kākau ai e pili ana iā Kekuaokalani, ua hōʻole ʻo ia i ka hoʻopau ʻia ʻana o ka ʻai kapu a laila, ua kaua ʻo ia iā Kaʻahumanu mā i mea e hoʻōla hou ai i ka ʻai kapu. Penei ka hana a nā Kemokalaka a me nā Lepupalika i ʻAmelika—ma o ka ʻōlelo naʻe e paio ai. ʻAʻole wale nō ma ka hale aupuni e ʻike ʻia ai kēia ʻano o ke kaua ʻōlelo, akā ma ka pūnaewele nō hoʻi e ʻike ʻia ai ka hoʻopaʻapaʻa ʻana. ʻAʻole e kaua nei ka poʻe me nā ihe a me nā pololū akā e kupu mai ana auaneʻi ke kaua ma muli o ka huhū nui o nā hui ʻelua: huhū nā Kemokalaka i nā Lepupalika, huhū nā Lepupalika i nā Kemokalaka. No Hawaiʻi i ka wā i hala, ʻo ka hope aku, he make. Pēlā nō paha no ka poʻe ʻAmelika i kēia wā ʻānō. © Kamāmalamalama Ishii 21 Pepeluali 2026 ko mua ko hope

Kahakukaʻalani Rios < hoʻi hope Hiʻipoi i ka ʻāina aloha Kahakukaʻalani Rios 20 Pepeluali 2026 E nā pua kūpaʻa o Hawaiʻi mai Hawaiʻi nui a Keawe ā Niʻihau a Kahelelani. E ka pua o ka ʻilima, e hō mai ana hoʻi he ola. Aloha ʻoe — Aia i Mākua, ka ʻāina o ka maile lau liʻi o Koʻiahi, ka ʻāina aloha o ka poʻe o ka moku ʻo Waiʻanae ma Oʻahu nei. ʻAʻohe lua e like ai. Mau a mau ke aloha o nā kānaka no kēia ʻāina. ʻO Mākua kuʻu puʻuhonua, he wahi maluhia noʻu. I koʻu kipa ʻana i kēia kahakai, hoʻolaʻi nā manu i ke aheahe makani. Laʻi lua ke kai, wali hoʻi ke one, mālie ka makani kauaheahe. Hoʻolohe au i ka hāwanawana o ke kai malino. Pēlā paha me ʻoe. E kau ka lima ma ke one pumehana. ʻIke mai ʻoe i nā naiʻa a me nā koholā, nā ʻiwa, a pēlā aku. E luʻu iho nō ma lalo o ka ʻili kai i ke ao pohu, e huli aku i nā pūpū, e kilo i nā mea kupaianaha i kahi a Kanaloa. I ka maluhia maoli nō o kēia wahi pana, he laʻi ka nohona i ka poli o Mākua. I mea e mālama ai i ke ola mau ʻana o kēia ʻāina aloha, e ka lehulehu, e hoʻomaʻemaʻe i ka ʻāina, ʻaʻole e kiloi i ka ʻōpala ma ʻō a ma ʻaneʻi, e ʻohiʻohi aʻela i kā haʻi ʻōpala. ʻAʻole e hōʻeha i nā holoholona, ʻaʻole e keʻehi i nā lāʻau. ʻAʻole hoʻi e komo hewa i kekahi wahi kapu. Eia kā, e hoʻoheno i ka ʻāina i kēlā me kēia kipa ʻana. Mai hōʻoni i ka wai lana mālie. Akā, pehea ka pūʻali koa ʻAmelika? I ko lākou komo hewa ʻana i Mākua, hehi wale lākou i nā mea waiwai o ua awāwa nei. ʻAʻole lākou e mālama i ke kai, ke one, ke awāwa, ka makani, nā lāʻau, nā holoholona, ka poʻe, a me ka ʻāina holoʻokoʻa. Pehea, ʻaʻohe o lākou kuleana e mālama like i ka ʻāina? Manaʻo paha lākou ma muli o ke kiʻekiʻe o ko lākou “kūlana”, hoʻokuʻu ʻia lākou, ʻaʻole e hoʻokō i ke kuleana like o kākou? I ke komo ʻana o ka pūʻali koa ʻAmelika i Mākua i ka makahiki 1920, ua hoʻomaka ka hewa o lākou ma kēia wahi pana. Ma hope o ka hoʻopahū pōkā ʻia ʻana o Puʻuloa i ka makahiki 1941, kāʻili ihola lākou i kēia wahi ma lalo o ke kānāwai koa. Ua hoʻohana lākou i kēia wahi no ka hoʻomaʻa ʻana i nā mea kaua a. Ua lilo ihola kēia wahi maluhia i wahi weliweli no ka pūʻali koa. I kēia lā, hoʻolimalima ka pūʻali koa i ke awāwa ʻo Mākua, a he kālā hoʻokahi wale nō ka uku! ʻOiai nui ke kumu waiwai o ua hui nei, he hana kolohe a he hainā kēia i ka lāhui. Ahuwale ka hewa a me ka nānā ʻole o ka pūʻali koa i ka lāhui Hawaiʻi a me ka ʻāina. E like me nā wahi he nui hewahewa o ko Hawaiʻi pae ʻāina, ua ʻaihue ʻia kēia wahi e ka pūʻali koa. I kēia mau la, ke hoʻāʻo malū nei ke kiaʻāina a me ka pūʻali koa ʻAmelika e hoʻokō i kekahi palapala ʻaelike no ka hana mau ʻana o ka pūʻali koa ma kekahi mau wahi pana, e like me Mākua, Kahuku, Kawailoa-Poamoho, a me Pōhakuloa. I ka makahiki 2029, e pau ana nā ʻaelike hoʻolimalima o ua mau wahi pana nei. ʻO kēia palapala ʻaelike hou, he kū ʻole i ke kānāwai. Hoʻoweliweli mai ka pūʻali koa me ka ʻōlelo e hao a e kāʻili wale ʻia kēia mau ʻāina inā ʻaʻole hoʻokō ʻia kekahi ʻaelike ma ka hopena o ka makahiki nei. Ua noi ʻo Josh Green, ke kiaʻāina o ka Mokuʻāina noho hewa o Hawaiʻi, i ka pūʻali koa i ka $10 piliona mai ke aupuni federala i mea e kuʻakuʻai ai i nā palapala ʻae hoʻolimalima hou. Akā, i ka makahiki 2026 ana lākou e kūkākūkā ai e pili ana i kēia mau ʻāina, ʻoiai ua ʻōlelo mua ʻia ʻo ka hopena o ka makahiki nei ka palena pau. ʻAʻole mākou aʻe minamina i ka puʻu kālā a ke aupuni. Ke hoʻāʻo nei lākou e kāʻili hou i kēia ʻāina no ka hana a ka pūʻali koa ʻAmelika. ʻO kēia hana ʻino, hahai ia i ke ala koʻiʻula a Kāne. Ke hoʻokananeʻo ke aupuni i ka uē ʻana o nā Hawaiʻi mai kinohi loa ā i kēia lā, e haʻalele ʻia ka pono maoli. ʻO kēia hana ʻino, he hana hoʻohemahema i ka ʻāina. Uoki nā hoʻolimalima hou o ka pūʻali koa. ʻAʻole pono kēia hana no ka mea ʻaʻole na lākou kēia ʻāina e alakaʻi! ʻAʻole i nā lima o ka Mokuʻāina ʻoehaʻa ke kuleana e hānai i kēia ʻāina, ʻaʻole hoʻi i nā lima o ka pūʻali koa ʻAmelika; na nā kānaka maoli nō ia. Pehea kākou e mālama ai i kēia wahi no ka wā e hiki mai ana? Pehea kākou e hoʻomau ai i ka maʻemaʻe inā noho ka pūʻali koa ma Hawaiʻi nei? I kēia mau lā, aia ke ola mau ʻana o ka ʻāina i kona hoʻihoʻi ʻia ʻana i nā kānaka maoli. Mai hoʻokomo i ko kākou ʻāina i ka pākeke o ʻAmelika, ka mea nāna e hana hewa mau ana i nā Hawaiʻi mai ka wā kahiko. E paʻa ka ʻāina Hawaiʻi i ka poho lima o nā Hawaiʻi no nā kau a kau. No laila, e nā ʻilima o Oʻahu o Kakuhihewa, e nā pua kaulana o ko Hawaiʻi pae ʻāina, e kūpaʻa mau ma hope o ka ʻāina. E kūʻē i ka hana ʻino a ka pūʻali koa ʻAmelika a me ka Mokuʻāina noho hewa o Hawaiʻi. Mai hāʻawi pio i ka ʻāina i nā lima wiʻu. E hiʻipoi i kēia ʻāina no nā ʻōpio a e maliu aku i ka puana o kēia wahi pana nei. Aloha ʻoukou a pau — © Kahakukaʻalani Rios ko mua ko hope

Hoʻoleia Kapaku < hoʻi hope Ka Wai, ka ʻĀina, a me ke Kuleana ma Honokōhau Hoʻoleia Kapaku 20 Pepeluali 2026 E nā makaʻāinana Hawaiʻi, he mea nui ka ʻike ʻana i ka pilina paʻa ma waena o ke kanaka, ka ʻāina, a me ka wai. Mai ka wā kahiko mai, he kumu ola ka wai no ke kanaka Hawaiʻi. Ma o ka wai e ola ai ka ʻāina, e ulu ai ka mahiʻai, a e paʻa ai ke kaiāulu. ʻAʻole ka wai he waiwai kūʻai, akā he kuleana ia a kākou e mālama ai no nā hanauna e hiki mai ana. I kēia au, ua ʻike ʻia ka haki ʻana o kēia pilina ma muli o ka hoʻohana hewa ʻia ʻana o ka wai no ka pono ʻoihana. He mau hanauna ka noho ʻana o koʻu ʻohana ma Honokōhau, he ʻāina i pili loa i ke kai, a i piha i nā kahawai. ʻAʻole kēia kumuhana he mea hou iaʻu, akā he mea pili loa ia i koʻu naʻau. Mai ka wā o koʻu mau kūpuna a me koʻu mau kūpuna kualua, ua ʻike ʻia ke emi ʻana o ka wai i loko o nā kahawai o ia wahi. Ua haʻi mau ʻia nā moʻolelo no ke kahe liʻiliʻi o ka wai, a no ka paʻakikī o ka mahi ʻana i ka ʻāina me ka nele o ke kumu ola nui loa. ʻO kēia mau ʻike, he hōʻoia nō ia ʻaʻole kēia he pilikia hou, akā ua lōʻihi kona kū ʻana. Ma Honokōhau a me nā wahi ʻē aʻe o Maui, ua hoʻohuli ʻia ka wai mai kona ala kūlohelohe aku no ka pono o nā ʻoihana nui. ʻO kekahi o ia mau ʻoihana ʻo Maui Land & Pineapple Company , ka mea i mālama a hoʻohana nui i ka ʻāina a me ke kumu wai ma Maui. Ua lilo ka wai i mea e kākoʻo ai i ka mahi hala kahiki me nā hana ʻoihana ʻē aʻe, ʻoiai ua waiho ʻia nā kaiāulu Hawaiʻi me ka wai liʻiliʻi. ʻAʻole kēia he hana kūpono no ka nohona Hawaiʻi, no ka mea, ua kau mua ka loaʻa ʻana mai o ke kālā ma mua o ke ola o ke kaiāulu. Ua ʻike nui ʻia e nā kānaka ka nui o nā pilikia wai ma Hawaiʻi a puni. Ua lohe ʻia nā kūkākūkā no nā kahawai maloʻo, nā kumu wai i hoʻopilikia ʻia, a me nā paio e pili ana i ka wai. Eia naʻe, he mau pilikia nō i hūnā ʻia a ʻaʻole pinepine ka lohe ʻana. ʻO ka paʻa mau ʻana o ka wai ma lalo o ka mana o nā ʻoihana ma Honokōhau kekahi o ia mau pilikia i emi ka lohe ʻia ʻana, ʻoiai ke kū mau nei kona hopena i nā kaiāulu o ia wahi. ʻO ka mea e hopohopo nui ai, ʻaʻole wale nō kēia he pilikia no ka wā i hala. A hiki i kēia lā, ke hoʻomau ʻia nei ka pāpā ʻia ʻana o ka holo kūlohelohe o nā kahawai. Ke ʻike mau nei nā kamaʻāina i ka maloʻo ʻana o ka ʻāina, ke emi ʻana o ka wai, a me ka pilikia o ka mahiʻai. Ua lilo ka wai i mea paio kānāwai, ma kahi o ka lilo ʻana i kumu ola no nā kānaka a pau. He hōʻailona kēia no ka nalowale ʻana o ke kuleana a me ka hoʻolohe ʻole ʻana i ka leo o ka ʻāina. Ma ka ʻike Hawaiʻi, ʻaʻole hiki ke hoʻokaʻawale ʻia ka wai mai ke kanaka aku. He kuleana ko kākou e hoʻihoʻi i ke kaulike, e mālama i nā kahawai, a e kūʻē i nā hana e hoʻopilikia mau nei i ka ʻāina. ʻAʻole wale nō kēia he kāhea e kūʻē i nā ʻoihana, akā he kāhea hoʻi i ka lāhui e makaʻala a e kūpaʻa no ka pono o ko kākou ʻāina hānau. Inā ʻaʻole kākou e kū i kēia manawa, e lilo ana ka wai a me ka ʻāina i mea nalowale loa. No laila, kū ka nīnau nui i mua o kākou, no ke aha lā e hiki ai i kēia mau ʻoihana ke hoʻomau i ka mana ma luna o ka wai. Inā he kumu ola ka wai no nā kānaka a pau, no ke aha lā e kau mua ʻia ai ka pono ʻoihana ma mua o ka pono o ke kaiāulu. ʻAʻole na nā ʻoihana nui e mālama i ka wai, akā na nā kamaʻāina o ia ʻāina. ʻO ka hoʻomau ʻia ʻana o kēia mana ma luna o ka wai, he hōʻailona nō ia no ke kaʻa ʻana o ke kuleana ma lalo o ka poʻe i hoʻāhewa mai i ka Hawaiʻi, a he hōʻailona hoʻi no ka hoʻokaʻawale ʻia ʻana o ka poʻe Hawaiʻi mai k o kākou mau kumu wai aku. ʻAʻole hiki ke waiho wale ʻia kēia pilikia me ka ʻōlelo ʻole ʻana aku. Inā ʻike ʻia ka hewa, pono ke kū ʻana aʻe me ka leo uwalo. Mai ʻae wale i ka hewa; e hōʻole mau nō! ʻAʻole wale nō kēia he kuleana no nā kānaka o Honokōhau, akā no ka lāhui holoʻokoʻa ia. ʻO ka mālama ʻana i ka wai ka hōʻailona o ko kākou mālama ʻana i ka ʻāina a me ke kanaka. Ke ʻae ʻia ka hoʻomau ʻana o ka hoʻokaʻawale ʻana i ka wai, ke ʻae pū ʻia nei ka nalowale ʻana o ko kākou ʻike Hawaiʻi. No laila, he kuleana ko kākou a pau e kūʻē i kēia ʻano hana, a e kākoʻo hoʻi i ka hoʻihoʻi ʻia ʻana o ka wai i kona ala kūpono. © Hoʻoleia Kapaku ko mua ko hope

No ka Leʻaleʻa E hoʻomākaukau i ka udon! Lehiwa Cabinatan 7 Nowemapa 2026 Ke pōkole nei nā lā a e lōʻihi nei nā pō. E ala nā ohuohu i ka lewa a e hoʻopuni ia i ke kuahiwi. Hāʻule iho ka ua mai ka lani mai, e hoʻopio ʻia e ka noho aliʻi a ka ua, a e wehe ʻē ka pulu o lalo. E hiki mai ka huʻihuʻi a e pūpuʻu nā ipo i ka pō anu. He mau hōʻailona kēia e hōʻike ana, ua loli ke au a ua hiki mai ka Hoʻoilo. E ka mea heluhelu, he aha ka mea e hoʻomahana ai i ko kāua huʻihuʻi i loko o ka Hoʻoilo? e heluhelu Nēnē Hiwa Lopaka Araki 5 Nowemapa 2026 ʻO kekahi mau kānaka, ua pili pono ka ʻili, ua hemolele nō ka pilina — ke hui pū, hoʻokahi nō kino. No lāua iho, ʻaʻohe mea e hoʻokaʻawale iā lāua, no laila, hemolele nō ka pilina o ia mau kānaka ʻelua. E lawa lua ʻia ana ka pilina o lāua iho, a ʻike ʻia ua pilina nei e ka lehulehu. Akā, he kanaka ke kanaka a pōkole ka wā e komo ai kākou i kēia kino, no laila, he mea nui ka hoʻoikaika ʻana i ka pilina me ko kākou mau kūpuna. e heluhelu Nāu e Lawe i ka Maʻalea a Kūʻonoʻono! Kahā Barbieto 17 ʻOkakopa 2024 He ʻōlelo noʻeau kaulana kēia na ka poʻe Hawaiʻi, akā ma kēia moʻolelo, nāna ka hoʻohālike ʻana i ka haʻawina o ka pāʻani kolepa me nā haʻawina ma ke kulanui nei. Kuhi mai kēia ʻōlelo noʻeau e aʻo kākou i kahi mea a lilo ia mea i mākau nāna e kōkua mai ke pilikia ka nohona. e heluhelu E Halalē! Kahanu Cuban 15 Nowemapa 2021 E halalē! E halalē! He keu a ka ʻono. ʻO ka ʻono o ka mea ʻai, ʻo ia ka mea e hoʻohaliʻa ai i ka hale ʻaina a kākou e pāʻina ai. I koʻu ʻike ʻana, ʻo ke kaimine, ʻo ia ka meaʻai kū hoʻokahi a puni ʻo Hawaiʻi! e heluhelu Ke Kani Nei Ka Pahu Hou Kahakukaʻalani Rios 31 ʻOkakopa 2025 ʻAnoʻai me ke aloha e nā pua o ko Hawaiʻi pae ʻāina, mai Hawaiʻi nui a Keawe ā Kauaʻi o Manokalanipō. E nā mamo e mau ana i nā mēheuheu o nā kūpuna, pehea ʻoukou e hiʻilawe ai i ka momi ʻo ka ʻōlelo Hawaiʻi i ka wā e hiki mai ana? e heluhelu Ke laha nei ka hulahula bachata ma Hawaiʻi nei! Kaya Leonard 29 Kepakemapa 2025 ʻO ko kākou Hawaiʻi, he ʻāina ʻohuʻohu i nā lei ʻaʻala i hāʻawi ʻia mai e nā ʻāina ʻē, ka moʻomeheu nō hoʻi, o Kahiki. Mai ka Lepupalika Dominikana mai, ua pae mai kekahi ʻanoʻano ma kahakai nei, ua hoʻoaʻa iho, ua kupu mai, ua liko, ua pua, ua mōhala. ʻO ia pua nō ʻo ka lāhui hulahula bachata ma Hawaiʻi nei. e heluhelu He Pā Sēdē Hou na ka Hui Hīmeni ʻo Keauhou Puʻuwaihaokila Nakahara 1 Nowemapa 2022 ʻAuhea ʻoukou e ka poʻe makeʻe mele Hawaiʻi! Pōmaikaʻi maoli kākou i ke pā sēdē hou ʻo “I Leʻa” i hoʻopuka ʻia mai nei e ka hui hīmeni ʻo Keauhou. Kaulana nō ua hui hīmeni nei ma muli o ko lākou mau leo nahenahe, ko lākou hana maiau, ko lākou ʻimi naʻauao, a me ko lākou aloha nui i ke mele Hawaiʻi. e heluhelu He Hamepuka Waiūpaʻa nona ka ʻIʻo ʻOle: He Malihini i Kekahi ʻĀina Maʻa ʻOle Hoaloha Westcott 15 Nowemapa 2021 Welina e kuʻu mea heluhelu. He ʻāina nani nō ʻo Iāpana, akā, he ʻano pōhihi no neia malihini, ʻo ia hoʻi ka mea kākau. I kekahi kauwela, ua huakaʻi aku nō māua me koʻu hoa hana i Iāpana no ka hālāwai pū ʻana mai me ko māua hoa pāʻoihana. ʻO ia kaʻu manawa mua i kipa ai i Iāpana a nui nā mea hūʻeu i kupu wale. e heluhelu Mai kūʻai i ka Bibimbap! Kaya Leonard 6 Nowemapa 2026 E ka poʻe ʻono i ka meaʻai Kōlea, e ka poʻe e ʻai mau i ka bibimbap, e ka poʻe i ʻai ʻole mua i ka bibimbap, no ʻoukou nō kēia ʻōlelo: Mai kūʻai i ka bibimbap! ʻOiai he mea ʻai Kōlea kaulana ka bibimbap, hiki nō paha ke kūʻai i ka bibimbap i nā hale ʻaina Kōlea a pau ma Hawaiʻi nei. He mea ʻai kaulana ka bibimbap, a he mea ʻai ʻono nō ia. Akā, e hōʻole i ke kūʻai ʻana i kēia mea ʻai ma ka hale ʻaina. Inā he mea ʻai ʻono ia, no ke aha e kūaʻi ʻole ʻia ai? No ka mea, e aho ka hoʻomākaukau ʻana ma ka hale. e heluhelu Ola i ke Mele Kōlea! Kamālamalamaonālani Ishii 29 Kepakemapa 2025 Aia kekahi ala paʻakikī i mua o kākou / Me ka ʻike ʻole ʻana i ka wā e hiki mai ana a me nā pilikia / ʻAʻole au e hoʻololi ana iaʻu iho. ʻAʻole au e hāʻawipio! He lālani kēia mai ke mele ʻo “I Mua, i Kahi Ao Hou” i hīmeni ʻia e ka hui hīmeni ʻo Hanauna o Nā Kaikamāhine. Na lākou i hoʻopuka i kēia mele a me kā lākou hui hīmeni i ka makahiki 2007. e heluhelu Hū! Keu a ka Wela! E Hele Kākou i Waikomo! Kamāhie Baricuatro 1 Nowemapa 2022 ʻO Waikomo ka inoa o ʻelua mau mea, ʻo ia hoʻi kekahi kahawai i Kauaʻi, a me kekahi kalaka kūʻai haukōhi ma Maui. He aha ka pilina o ia mau mea? e heluhelu Nūioka Kekuaokalani Nakahara 15 ʻOkakopa 2021 E nā hoa mākaʻikaʻi o ka honua nei puni i nā ʻano nani like ʻole o ka ʻāina, aloha nō. Ma ka lā 15 o Mei haʻalele māua ʻo koʻu ʻohana iā Oʻahu e hele ai i Nūioka. e heluhelu

Lehiwa Cabinatan < hoʻi hope E hoʻomākaukau i ka udon! Lehiwa Cabinatan 7 Nowemapa 2026 Ke pōkole nei nā lā a e lōʻihi nei nā pō. E ala nā ohuohu i ka lewa a e hoʻopuni ia i ke kuahiwi. Hāʻule iho ka ua mai ka lani mai, e hoʻopio ʻia e ka noho aliʻi a ka ua, a e wehe ʻē ka pulu o lalo. E hiki mai ka huʻihuʻi a e pūpuʻu nā ipo i ka pō anu. He mau hōʻailona kēia e hōʻike ana, ua loli ke au a ua hiki mai ka Hoʻoilo. E ka mea heluhelu, he aha ka mea e hoʻomahana ai i ko kāua huʻihuʻi i loko o ka Hoʻoilo? ʻO ka udon kekahi meaʻai e hoʻomahana i ke kino. Maʻalahi nō ka hoʻomākaukau ʻana i ka udon a loaʻa ʻē nā mea pono i kou lumi kuke. Eia hoʻi, e hoʻololi i ka lekapī e like me i kou makemake. He kai miso paha ia, ʻaʻole paha. He kai koiū paha ia, ʻaʻole paha. ʻO ke komo ʻana o nā mea hoʻomikomiko like ʻole kāu punahele? E komo nō. ʻO ke kai kāu punahele me nā mea hoʻomikomiko ʻuʻuku? Pēlā nō. Aia i ka mea e hoʻomākaukau ana. Eia ka lekapī udon aʻu e hoʻomākaukau pinepine ai ma koʻu hale ke hiki mai ka Hoʻoilo. Mai hopohopo i ka lako ʻole paha o kou lumi kuke. Liʻiliʻi wale nō nā mea e pono ai i mea e hoʻomākaukau ai i ka udon ʻono. Eia hoʻi, i ka hopena o kēia moʻolelo, e hāʻawi ʻia aku nō hoʻi kekahi mau mea e pani ai i ka lekapī . No laila, e hoʻomākaukau pū kāua i ka udon! No ka udon, ʻo ka mea mua ka paila ʻana i nā nulu udon. ʻOi aku ka loloa o ka paila ʻana i nā nulu udon ma mua o nā nulu ʻē aʻe, no ka mea, mānoanoa nō ka nulu. E ninini i hoʻokahi hapalua kīʻaha wai i loko o ka ipu hao. E hoʻomahana ʻia ka wai ā ʻike ʻia ka huʻa liʻiliʻi ma ke kaʻele o ka ipu hao. A mākaukau ka wai, e hoʻokomo ʻia nā nulu i ka wai wela, ma laila e kū ai no ʻumi a ʻumi kumamālua mau minuke. A mānoanoa nā nulu, e kiʻi aku i ke kānana a e ninini i ka nulu a me ka wai wela i ke kānana i mea e hemo ai i ka nulu mai ka wai wela. ʻO ke kaka ihola nō ia i ka nulu i ka wai huʻihuʻi. He mea pono kēia, no ka mea, pale ʻia ka nulu i ka piaʻai a inā ʻaʻole kaka ʻia ka nulu, komo nō ia piaʻai i ke kai. A mākaukau ka nulu, inā makemake ʻoe i ke kai koiū, e ninini i ʻelua mau puna pākaukau o ke koiū i ke pola a e hoʻokomo i nā nulu i ke pola. No ke kai, ʻo ka mea mua ka hoʻomākaukau ʻana i nā mea hoʻomikomiko. Eia nā mea e pono ai, ʻo ka ʻakaʻakai ʻōmaʻomaʻo, ka ʻakaʻakai pilau, a me ka ʻaila. Noʻu iho, ʻo ka ʻaila kili kaʻu punahele, akā, maikaʻi nō ka ʻaila lau ʻai. A inā makemake ʻoe, ʻo ke kāloke, ke kelaki, ka ʻawapuhi, a me ka ʻakaʻakai hoʻi nā mea e hoʻokomo ai i ke kai. E ʻoki ʻia nā mea a pau i ka pahi a ʻuʻukuʻuʻuku nā ʻāpana. No ka ʻakaʻakai ʻōmaʻomaʻo, makemake nō au i ka māhele keʻokeʻo ona ma muli o kona ʻono ikaika. A mākaukau nā mea hoʻomikomiko, e ninini i ka ʻaila i ka ipu hao a e hoʻokomo i nā mea hōʻonoʻono. Aia nō ʻoe ā honi ʻoe i ke ʻala ʻono o nā mea hoʻomikomiko, e nānā pono i ka palupalu a me ka ʻole. Inā palupalu ia, e ninini i hoʻokahi hapalua kīʻaha a e paila ʻia ka wai a hiki i ka piʻi ʻana aʻe o nā huʻahuʻa i ka ʻili o ka wai. Ma hope o kēia, e hoʻēmi i ka wela a e lapalapa iki ka wai. Inā makemake ʻoe i ke kai miso, eia ka hana. E alia mai ā pau ka piʻi ʻana aʻe o nā huʻahuʻa i ka ʻili o ka wai. Eia kekahi mea kupaianaha o ka miso: hāpai ʻo ia i nā probiotic a inā komo ka miso i ka wai wela loa, e make nā probiotic a emi ka ʻono o ka miso. No laila, e paila mālie i ka wai. A mākaukau, e kiʻi aku i kahi kānana liʻiliʻi a me ke puna. E kūpā i ka miso a e kōhi iā ia a ʻaeʻae Aia nō ā pau, e paila iki i ka wai no ʻelima minuke. A mākaukau ke kai, inā makemake ʻoe, e hoʻokomo i ka lau ʻai i ka ipu hao. ʻO ka lau ʻai, ʻo ia paha ka bok choy, ka ʻīnika, ke kawowo pāpapa, ke kāpiki, ā pēlā aku. E paila ʻia ka lau a ʻano palupalu ʻo ia. A pau kēlā, e ninini i ke kai i ke pola me ka nulu udon a e pāʻina! Lana koʻu manaʻo, ʻono nō kēia meaʻai a māʻona kou ʻōpū ke ʻai aku. Inā makemake ʻoe e hoʻololi i ka lekapī i mea e hōʻono ai, hiki nō! Inā makemake ʻoe e hoʻokomo i nā mea ʻē aʻe, e hoʻokomo nō! He mea wale nō kēia lekapī e hoʻomaka ai i kou huakaʻi i ke kuke ʻana i ka udon, he mea hoʻi e hoʻomahana ai i kou kino i loko o kēia Hoʻoilo. No laila, e hoʻāʻo i ka udon! © Lehiwa Cabinatan ko mua ko hope

Kaya Leonard < hoʻi hope Mai kūʻai i ka Bibimbap! Kaya Leonard 6 Nowemapa 2026 E ka poʻe ʻono i ka meaʻai Kōlea, e ka poʻe e ʻai mau i ka bibimbap, e ka poʻe i ʻai ʻole mua i ka bibimbap, no ʻoukou nō kēia ʻōlelo: Mai kūʻai i ka bibimbap! ʻOiai he mea ʻai Kōlea kaulana ka bibimbap, hiki nō paha ke kūʻai i ka bibimbap i nā hale ʻaina Kōlea a pau ma Hawaiʻi nei. He mea ʻai kaulana ka bibimbap, a he mea ʻai ʻono nō ia. Akā, e hōʻole i ke kūʻai ʻana i kēia mea ʻai ma ka hale ʻaina. Inā he mea ʻai ʻono ia, no ke aha e kūaʻi ʻole ʻia ai? No ka mea, e aho ka hoʻomākaukau ʻana ma ka hale. He aha ia mea ʻo ka bibimbap? Inā e ʻoka ʻia ka bibimbap, e lawe ʻia mai ana kekahi pola. He pola hao i kekahi manawa, akā inā i ʻoka ʻia aku ka dolsot bibimbap, he pola pōhaku wela loa ka mea e lawe ʻia mai ana. ʻO ka dolsot kēlā pola pōhaku. I ka ʻike mua ʻana i ka bibimbap, he papa lauʻai ka mea e ʻike ʻia ana. Eia hoʻi, he mau paukū ko ka pōʻai o ke pola, me kekahi hua moa i waena. He aha nā mea o loko? Inā ʻoe i koho i ka bibimbap me ka ʻiʻo, ʻo ia nō kekahi paukū. ʻO nā lauʻai maʻamau kekahi paukū, ʻo ia nā lauʻai i hoʻomākaukau ʻia ma ke ʻano he banchan: ʻo ke kawowo pāpapa ʻoe, ʻo ke kāloke ʻoe, ʻo ka lūʻau haole ʻoe, ke kūkaelio ʻoe, ka sūkini ʻoe, ke kaʻukama ʻoe, a me kekahi mau mea hou aku. Ma lalo o ia papa lauʻai me ka ʻiʻo, a me ka hua moa i kau ma luna loa, aia ka laiki. Lawe ʻia kekahi ʻōmole o ke kai e ninini ai ma luna o ka bibimbap. He kai ʻulaʻula, pikapika, a momona ia, ʻano like me ke kai gochujang. Ma hope o ka ninini ʻana, paʻi ʻia nā mea i loko o ke pola. ʻO ka hopena ka ʻulaʻula loa o kēia meaʻai! Ke manaʻo nei paha ʻoe no ka wewela o ka waha i ka ʻai ʻana i kēia mea ʻulaʻula, a me he mea lā, e komo ana kā ke ahi pele i loko ou! Mai makaʻu i ka pikapika o ka bibimbap. ʻAʻole like kou waha me ke ana kahe pele; na ka nui o nā mea i hoʻohui ʻia e pale aku. Akā nō naʻe, he pikapika ko ka bibimbap, inā ʻeha wale ka waha. ʻOno loa ka bibimbap! No laila, he aha lā ke kumu e hōʻole ai i ke kūʻai ʻana i ka bibimbap? ʻO ka pilikia, ka pipiʻi kā hoʻi o ka meaʻai Kōlea ma Hawaiʻi. ʻAʻole kēia he meaʻai hana nui o ka hoʻomākaukau ʻana. He mea maʻalahi nō ka hoʻomākaukau ʻana i ka bibimbap! Kāwili i ke kai, kuke i ka laiki, baila i nā lauʻai, a paʻi i nā mea a pau! Ke hele ʻoe i ka hale ʻaina Kōlea, e aho ka ʻoka ʻana i ka meaʻai pohihihi o ke kuke ʻana. Mai kūʻai i ka bibimbap he 20 kālā ke kumu kūʻai. E ka mea heluhelu, mai kūʻai i ka bibimbap! Pehea e hoʻomākaukau ai i ka bibimbap? No ke kai, e kāwili ʻia kēia mau mea: ʻelua puna nui gochujang, hoʻokahi puna nui ʻaila sesamī, hoʻokahi puna nui kōpaʻa, hoʻokahi puna nui wai, hoʻokahi puna kī wīneka, hoʻokahi puna kī ʻakaʻakai pīlau i ʻoki liʻiliʻi ʻia, hoʻokahi puna nui hua sesamī. E baila i nā lāʻau haole a me nā kawowo pāpapa, a e hoʻomākaukau ma ke ʻano he banchan- me ka ʻakaʻakai pīlau i ʻoki liʻiliʻi ʻia, ka ʻaila sesamī, nā hua sesamī, a me kekahi mau mea hou aku i kuhihuhi ʻia e ka lekapī. E palai i nā kāloke a me nā kūkaelio i ʻoki ʻia, a palai hoʻi i ka hua moa. E hoʻokomo i ka laiki i kuke ʻia i ke pola, a kau ʻia nā lauʻai a me ka hua moa ma luna. E ninini i ke kai, a paʻi i ka bibimbap. E ka mea heluhelu, maʻalahi kēia lekapī i kāu heluhelu ʻana? ʻAʻole paha maʻalahi kēia lekapī inā ʻoe molowā, a inā ʻaʻole ʻoe ʻai i ka banchan. Nui nō ka hana e hoʻomākaukau ai i nā lauʻai ma ke ʻano he banchan ma mua o ka ʻai ʻana i ka bibimbap, ma laila ka hapanui o ka hana. ʻO nā Kōlea, he mea maʻamau iā lākou ka loaʻa o nā lauʻai banchan, no laila, maʻalahi aʻe ka bibimbap. Pehea e maʻalahi ai ka hoʻomākaukau ʻana i ka bibimbap? E wehewehe hou ka mea kākau i ia mea he bibimbap i mea e hoʻomaopopo ai ʻoe. ʻElua māhele o ka huaʻōlelo ʻo bibimbap: bibim a me bap. ʻO ka manaʻo o bibim, ʻo ia ke paʻi ʻana, ke kāwili ʻana. ʻO laiki ka manaʻo o bap. I bibimbap ka bibimbap i ka bibim ʻana i ka bap! E hoʻokomo ʻia nā lauʻai i loaʻa iā ʻoe. E hoʻokomo ʻia ka ʻiʻo a me ka hua moa inā loaʻa iā ʻoe. ʻO ka laiki a me ke kai nā mea e pani ʻole ʻia, akā hiki ke kuapo i nā mea ʻē aʻe e like me ka mea i loaʻa. I mea e maʻalahi aʻe ai ke kai, e hoʻohana paha ʻoe i ka gochujang a me ka ʻaila sesamī. E ʻokoʻa iki ana ke ʻano o ka ʻono, akā e mau ana nō. ʻO ia nō ke ʻano o ka bibimbap maoli, i hoʻomākaukau ʻia ma nā hale o ka ʻāina Kōlea. Ua kapa ʻia ka bibimbap ʻo ka mea ʻai Aupuni o Kōlea, a no laila, he keu nō ke aloha o ka poʻe Kōlea no kēia meaʻai. He mea ʻai ka bibimbap e hoʻomanaʻo ai nā Kōlea i ko lākou wā kamaliʻi a i ko lākou ʻohana, he mea ʻai home nō ia. ʻO kekahi haliʻa aloha o ka mea kākau, ʻo ia ka nānā ʻana i ka polokalamu kīwī Kōlea ʻo Reply 1988 me kona makuahine. I kekahi lā a māua e nānā ana i ua polokalamu nei, ua hoʻohaliʻa ʻia aʻe māua i ko māua ʻohana ma Kōlea. Aia māua e nānā ana i ka meaʻai a lākou e ʻai ana, ua ʻono ka mea kākau i kekahi meaʻai Kōlea. Ma muli o ka maʻalahi o ka hoʻomākaukau bibimbap, ua hana māua penei: hoʻohui ʻia ka laiki, ka lekuke i poke ʻia, ka gochujang, ka ʻaila sesamī, a me ka hua moa i palai ʻia. I kekahi manawa, ua hoʻokomo ʻia ke kaʻukama kimchi e palakē ana, he ʻaneʻane pohō. I kekahi manawa, ua hoʻokomo ʻia ka ʻiʻo. ʻO ia bibimbap maʻalahi loa, he bap ia i bibim ʻia, a he ʻono nō! ʻO kekahi kumu paha e kūʻai ai ʻoe i ka bibimbap, ʻo ia ka laiki paʻapaʻa i paʻa i ke pola dolsot (ka nurungji). Ma muli o ka wela o ke pola dolsot, hele ka laiki o lalo a paʻapaʻa. ʻO kekahi poʻe, ʻai lākou i kēia laiki paʻapaʻa, a ʻo kekahi hana a nā Kōlea, ninini ʻia ka wai wela ma luna i mea e lilo ai ia i kī laiki. Inā ʻoe makemake i ka laiki paʻapaʻa, ʻaʻole ʻoe e hoʻomākaukau i kēlā ʻano bibimbap i ka hale inā ʻaʻole ʻoe i kūʻai i ka dolsot. Ma waho o ka bibimbap dolsot, mai kūʻai hou ʻoe i ka bibimbap, inā ʻaʻole i loaʻa ka puʻu kālā iā ʻoe. ʻAʻole kohu ka pipiʻi o ka bibimbap i ka maʻalahi o ka hoʻomākaukau ʻana, a ʻaʻole nō hoʻi kohu ka meaʻai bibimbap i ka hale ʻaina: he meaʻai home nō ia. He lekapī maikaʻi kēia no nā haumāna ʻilihune, nā kānaka moloā i ke kuke ʻana, a me nā kānaka ʻono i ka mea ʻai Kōlea like ʻole. E ka poʻe aloha i kēia meaʻai ʻono loa, e hana e like me nā Kōlea: e hoʻomākaukau ʻia ka bibimbap ma ka hale, mai kūʻai aku. © Kaya Leonard ko mua ko hope