ka ulu hoi
manoa . kona . o'ahu-a-lua

  E KA MILIMILI KALA
na Ipolani Jaimes

Aloha pumehana mai kakou e ka poe e hanai i ka mikini kulikuli i ke kenikeni ame ka poe e milimili pepa paani. Aloha. I ka wa kahiko, paani pinepine aku la na kanaka Hawaii i na paani like ole a pili waiwai aku la lakou i ka lakou mau mea waiwai. Wahi a ka moolelo o Umi-a-Liloa (he alii maoli oia), hoaano mai la o Paiea (he alii nohoi) ia Umi i ka hookuku heenalu ma kahakai o Laupahoehoe. Makaala aku la no o Umi laua o Paiea i ko laua mau loea heenalu a hoopili mai la o Paiea he eha waa kaulua. Ae aku la o Umi. Akamai maoli no laua a elua i ka heenalu, aka nae, oi aku ka heenalu ana o Umi mamua o Paiea a eo mai la o Paiea ia Umi. Lilo no na waa kaulua i ka lanakila.

I keia mau la, okoa paha ka paani. Aole kakou e paulele i ko kakou loea, aka e paulele i ka laki (ina loaa), a aloha no kahi poe pakalaki. Puni nohoi ka poe Hawaii i ka pili waiwai i na paani like ole: o na paani kinipopo pekupeku oe, o na ano mokomoko like ole oe, o na hakaka holoholona like ole oe, o na paani pepa oe, a pela aku. O ka hapanui o ka poe Hawaii, huakai aku lakou i kela me keia makahiki i kahi kaulana i na hoailona lamalama ame na hokele hihimanu, oia hoi, o Las Vegas.

Ilaila, koho kekahi i kana paani laki a manaolana i ka lanakila. Paani no keia poe pili waiwai i kela me keia mikini kulikuli, milimili no i na pepa paani (mai Texas mai paha, a i ole ka mea nona kekahi kanaka hiwa, o Jack kona inoa), lulu aku nohoi i ka una ma ke pakaukau iaia e hoopuniia e ka poe uwa, a hoomaha iki no ka ai ana i ka mea ai emi, alaila, hoi hou i ka paani a hana hou. Loaa a nalo ke kala ia lakou, aole pilikia. Ua lou wale lakou i ka manao o ka lilo ana i kanaka waiwai, e like pu me ka makeai o ka papio i ka oama.

No ka puni no paha o ka poe Hawaii i ka pili waiwai, ke kukakuka nei na mea kau kanawai i ka apono ana i ka pili waiwai ma Hawaii nei. Hoolaunaia aku la ewalu pila kakoo pili waiwai e na mea kau kanawai. Ma o kekahi o na pila, e hookomoia na mikini kulikuli ame na mikini paani pepa i na hokele i Waikiki.

Wahi a Tim Sakahara (mai KGMB9 mai), koho paloka aku la ka hapanui o na kanaka o Hawaii no ka apono i keia papahana, me ka manao e kokua mai ana no paha i ka noeau hookele waiwai. Makahi o ke ahua wale ana o ka lakou mau kala i kahi e (Las Vegas), e kakoo mai ana ke kala i ko kakou aina maoli.

Wahi a Jerry Agrusa (he polopeka no ma ke Kula Nui o Hawaii Pacific University, ka mea e noii ana i ka pilina o ka malihini like ole me ka noeau hookele waiwai), he manao maikai keia. I kakoo ia kona paipai ana, wehewehe mai la o ia i ka manao o na malihini Kepani. Ina apono ia ka pili waiwai e na mea kau kanawai, e hele mai ana no ka poe Kepani i anei no ka pili waiwai, a o ia no ka mea e hooponopono mai ana i ka noeau hookele waiwai i pilikia mai nei.

Wahi a ke kapena makai o Louis Kealoha, ke kue aku nei ka hui makai i keia papahana, no ka mea, e ulu ae ana no paha ke kalaima o Hawaii. I ka makahiki 2004, make aku la elua kanaka ma ke kahua kolepa o Pali, mahope o ka pilikia i kupu ma ka pili waiwai malu. He pilikia no ia i keia manawa a aole nohoi i aponoia e na mea kau kanawai.

O kou wahi mea kakau, he hoole no i ka pili waiwai ma Hawaii nei, no ka mea, e hoololiia ana ka manao o Hawaii ma o ka apono ana i ka pili waiwai. E loli ana no o Hawaii a ane like me Amelika. E ulu ae ana no paha ka nui o na aihue, na kanaka ilihune me ka hale ole, ame na malihini nohoi, no ka mea, e hoao ana na kanaka like ole (ke kanaka waiwai, ilihune, a malihini) i ka pili waiwai me ka manao e hoonui kala. Aka nae, aole no paha e waiwai ana na kanaka apau. Aloha no. E lilo ana no paha kekahi mau kanaka waiwai i poe ilihune, e lilo ana no paha kekahi mau kanaka ilihune i poe waiwai, a i ole e like a like ana no paha ke kulana. Aole maopopo ia kakou ka hopena o ka pili waiwai i keia mau la.

Nui na kanaka o Hawaii e huakai aku i Las Vegas e hoonanea wale i ka lealea no ka manawa pokole, a he maikai kela. Aka nae, e ikeia no ko kakou one hanau no ke aloha ame ka ikena lua ole. Ina e aponoia ka pila pili waiwai, e loli mau ana no o Hawaii. I ka wa mamua, he mea nui ka aina, ka ohana, ke alii, ame ke akua, a pela aku. Aka, i keia au, o ke kala ka mea waiwai loa. Mai poina i ka aina waiwai o kakou; e aloha no kakou i na mea nui maoli o Hawaii. He mau mokupuni uuku wale no keia, ko kakou aina hanau, a e malama pono no kakou i ke kuleana e pono ai ko kakou aina makamae. He uhauha wale ke kakoo pili waiwai.

© 2009 . Ipolani Jaimes


 
     

Waihona manao

I loaa makou nei



Waihona nupepa