Ka Ulu Hoi 9.2

I ka makahiki elua kaukani me ehiku, ua hoolaleia kekahi hoolala no ke kukulu ana i wili makani ma ka aina o Lanai e ka hui o Castle & Cooke. No Castle & Cooke (C&C) ma kahi o kanaiwa kumamawalu pakeneka o ka aina o Lanai. Nolaila, ke hooholo na kolea o C&C i kekahi mea, hoololi ia mea i ke ola o na kupa apau o Lanai.

I keia mau la, ano apikipiki ka pilina o C&C ame na kanaka o Lanai. I ke kukulu ana i ka Hokele o Manele Bay, makemake ka hui e alai i ke ala e hiki ai i kahakai i ole e luana ai ko Lanai kupa ilaila. No na malihini wale no ia kahakai. Aole i aeia kona makemake, aka nae ua ho-a ia ke ahi o ka paio mawaena o na kanaka ame ka hui. Ano iho no, ua hookahuaia mai ka hui o Lanaians for Sustainable Growth no ke kiai ana ame ke ku-e ana i ka pono hana o ka malihini i ka aina aloha.

Mahope o kela hanana, ua hoopilikia hou ia na kanaka e C&C. I ka makahiki 1990, ua hoonui aku la o C&C i ko ka hokele kahua paani kolepa. He aina maloo o Manele, kahi o ke kahua paani, nolaila, huikau no na kanaka ke ike lakou i ka mauu uluwehi e ulu ana ma ke kahua paani kolepa. Ua imi aku a loaa mai ke kumu o ka mauu uluwehi a kahaha nohoi na kanaka i ke ino – ua hoolilo ka hokele i ka lako wai inu no na kanaka i uluwehi ka mauu. A ua poha no ka lae o na kanaka! Pehea e hana apiki ai ka hui pela alaila noi i na kupa i ko lakou kakoo?

Nolaila, i keia manawa, aole hilinai maoli na kanaka ia C&C. A i na kanaka i lohe ai e pili ana i ke kukulu ana i ka wili makani nui loa, he kanalua ka lakou! Wahi a ka hui, e hoolako ana ka wili makani i ikehu pono. Hoololi ka wili makani i ka pahili i ikehu uila. E pa mau mai ana ka makani nolaila he ikehu loaa mau no ia. Aka, oiai he ikehu maikai keia, mau no ka pilikia.

O kekahi pilikia ka hoopoinoia ana o kekahi mau lahui emi ma ka mokupuni, oia hoi ka alae kea, ka akeake, ke kukuluaeo, ame ka opeapea. Ke mahuiia nei, e mauae paha ke au uila i ko na manu noho punana ana. A ke lele ia mau manu a pae lakou i ka uea uila, pau no paha lakou i ka make.

O ka lua o na pilikia ke alaiia ana o na aina hahai holoholona ame na kai lawaia. A pili no ia mau hana i na kupa o Lanai. Pipii ka mea ai ma Lanai no ka mea hoounaia na mea apau i ka aina ma kekahi moku. Nolaila, kaukai ka hapanui o na kanaka i ka hahai holoholona ana ame ka lawaia ana no ka meaai. Aia nohoi kekahi mau kai lawaia kahiko e kiaiia e ka poe kamaaina ilaila. Ina alaiia ka wai mai uka mai, e hoopauia ana ka mano wai e ola ai ka aina. Ina alaiia ia mau wahi, e hoopauia ana ka mano wai e ola ai kanaka. E nalowale ana ka ike o kakou i na aina kahiko.

Eia ke kolu o ka pilikia: E kukuluia ana ka wili makani ma umikumamalua kaukani eka ma ka mokupuni o Lanai, aka aole no ia aina ka uila. Mahea e hoounaia ai ka uila? Wahi a C&C, no Oahu ka uila. I keia manawa, ke uku nei na kupa o Lanai i ke kumu kuai pipii loa no ka uila. Ina e kukuluia ana ka wili makani ma ka mokupuni o Lanai, no na kanaka o Lanai ka uila, ea? Nolaila, he aha ke kumu a C&C e hoolako ai i ka uila ia Oahu? Oi aku paha ke kala e loaa.

Aue! Aia a keke na hulu o ka umauma, hoi ke kolea i Kahiki e hanau ai. Tsa! Oia no ka olelo a na kupuna, ea? Nolaila, e kena wahi kolea, ke ai nei oe i ka waiwai o ka aina a aneane e maona ka opu; ahea ana oe e hoi aku ai?