E na hoa heluhelu kaao, ke aloha no. Me oukou hoi keia wahi olelo hoakaka, aole paha oukou nele i ka iini e walea ai i ka heluhelu no ka hiwahiwa o ka lahui. O ka'u no ia e noi aku ai ia oukou, ke launa ko oukou maka me ka inika o keia pepa, e heluhelu pono iho, i hahai i ke alahele e hiki aku ai i ka puna wai aniani.
E hoomaka ana me keia mau manao, i kamaaina iki oukou ia Kaimiloa, ka opio nona keia kaao. He moolelo kaao i hekauia i ka wa o Kauikeaouli, ma Lahaina, i Maui, no ke ahonui o Kaimiloa, he opio i hele a kaulana a puni ka paemoku nei. He wahi hoomanao keia no kana mau hana i lilo ai oia i lama kuhikuhi no na haumana uhaiaholo o ka naauao, ame na aalii e pale mai la i ka ena makani, ame na pua o ka aina e mohala mai la mai ka lae o Kumukahi a hiki loa aku i
Lehua. Eia ua wahi kaao la.
He opio, noho mai la ma ka la wela o Lahaina. E hana mau ana oia ma kana mala i na la apau, e waele ana i ka nahelehele, e kipulu ana i na mea kanu, e kanu ana i ke kalo, a e hookahe ana i ka wai. I kela la keia la, e ala mau ana oia mamua o ke kau ana o ka ehu kakahiaka maluna o ke kuahiwi e ku ala mauka o kona hale, mamua hoi o ka manawa e uhiia'i ka aina i ke kehau anu, a komo o Kaimiloa iloko o ka pule, me ka hoopoina ole e hoomaikai i ka mea Nana e hoolako mai ana i kona ohana i na mea apau e pono ai ke ola. Oiai, ua lilo kekahi o ko Lahaina i mau palaualelo, hoomau aku la o Kaimiloa ma ke alahele o ka hana oolea, aole i hoaa. Pela oia i hana ai i kela la keia la no kekahi mau makahiki.
I kekahi la, nana aku la oia i ke kahawai kokoke i kona hale, a ma kona nana ana, he emi. I kekahi la ae, nana hou aku la keia i ua kahawai la, he emi loa. Kau koke ka manao i kona ohana, no ka mea, aohe ola i ka nele i ka wai, alaila, noonoo iho la, he hoailona paha ia na ke Akua e hoike mai ana i ka popilikia e loaa i ka palaualelo.
Olelo mai la kona makuahine, "Auhea oe e kuu keiki, he wi weliweli maoli keia a ke poniuniu nei na maka o na keiki i ka inaina o ka opu. Hookahi wale no ai e koe nei, he hoi kuahiwi." Pane aku la o Kaimiloa, "Hoomanawanui i ka pololi, a na ke Akua paha e hoike mai i ko kakou mua." Oi kali a hiki i ka la i nakanaka ai ka lepo iloko o kana mau mala, alaila, huli aku la oia nei ma kekahi aoao a ike aku la he mau i'a e moe oni ole nei i ke kahua o ke kahawai.
E like me ka hana mau a ka poe nele i ka wai, hoomaka koke aku la o Kaimiloa e pii i uka, i ke kuahiwi mauka ae o kona hale, me ka manao e loaa kahi wai, aka, i kona pii ana iuka, i kahi e uluwehiwehi mau ai, he maihi ola ko ka lau nahele, me he la-i pala ala ke nana aku. Imi aku la oia me ka nana pu ana o kona maka i o i anei, aohe loaa iki o ka wai. Hiki aku la i ke kahawai mauka, a nana kona maka ilalo, i kahi a ka wai e kahe mau ai, he waiho maloo. O kekahi mea ano e, aohe ona lohe i ke kani maa mau o na manu, a noonoo iho la keia, ua pau paha keia mau kuahiwi i ka haaleleia e na manu mamuli o ka loaa ole o ka wai.
Kokoke o Kaimiloa i ka haawi pio, a pa-e mai ka leo o kahi manu, me he la e kahea mai ana iaia e maliu aku. O ka hahai aku la no ia o Kaimiloa i keia leo manu ana i lohe aku nei e kani honehone mai ana, a hiki aku i kekahi kumu laau. Nana aku la kona maka, a malaila oia i ike aku ai he manu hulu maemae e lelele ana iluna.
Hoomaka koke aku la ua manu la e holo, me ka hahai pu ana o Kaimiloa a hiki aku laua i kekahi kuono ma kekahi aoao o ka pali. He kuono nalo ia i hiki ole ke ikeia e ka lehulehu, he wahi nae i kamaaina i keia manu, a nana no i hoike aku ia Kaimiloa. Komo aku la laua iloko o keia kuono, aole hiki ke ikeia hookahi mea.
Mamuli o ka naauao o keia manu, pomaikai maoli no laua. Makaukau nohoi ua manu la i ka ho-a kukui, a he mea ia i hiki ai ia laua ke ike. O ka a mai la no ia o ke kukui, a ike aku la o Kaimiloa i kahi mea i olu ai kona manao. He wai ia, e kulu mau ana. Inu iho la oia a kena ka puu, a kau kona mahalo i ke Akua i ka hoolako ana mai i kana pono i huli hele aku ai. Aole liuliu, hoi aku la oia i kauhale e hoolaha i keia lono maikai, i ike ka poe apau i keia lako aia iuka.
A!, he oiaio no i maopopo loa i ka poe apau, aia no i ka poe iini, e loaa ana kela wai iaia. Hoomaka aku la ka poe palaualelo e lawelawe hana, a he mea ia e pau ai ka noho nele. Hoomaka lakou e pii iuka me ka lawe pu ana i ko lakou mau ipu no ka halihali ana i ka wai no na mea kanu ame ka inu. E like me ka manu nana i kokua aku ia Kaimiloa, pela no o Kaimiloa i kokua aku ai i ko Lahaina poe palaualelo. Nana no i hoike aku i kahi a ka wai e kulu mau ana, alaila, halihaliia mai ka wai e lawa ai ka ohana ame na pilikana. Pela no lakou i hana oolea ai o nele auanei i ka wai. Aole loihi mahope mai, ua hoi hou mai la ka ua i ka aina, e hoopiha mai ana i ke kahawai, a e hooulu mai ana i na mea kanu.
Ua makemake nui aku la o Kaimiloa e mahalo aku i ka manu, nolaila, pii hou aku la oia iuka, aohe ona ike lihi i ka manu nana oia i alakai. A hoea aku la i kekahi kapa o ke kahawai, alaila, lohe aku la i ke kani o hookahi manu me he mea la e i mai ana, "Hookahi a'u mea e hai aku ai ia oe: ke kahe nei ke kahawai i keia mau la, pau ke kahe, aole nae e pau ke kukui i ke Kauaula."
© 2009 . Jon Yasuda