Ka Ulu Hoi 9.1

Aloha kakou e na pua like ole o ka aina i wili pu ia i lei nani i ke kaula o ka olelo oiwi i wehi haaheo no Hawaii nei. He wahi moolelo keia no kekahi papahana kamahoi, oia no ke Kalaupapa Names Project. O kekahi kumu ma ke kula kaiaulu o Kapiolani, o Colette Higgins, oia ke alakai nana i hoolale a hoomaka i kekahi papahana ma ke ano he Service Learning Project. He hui ia e hana pu ai na haumana me Ka Ohana o Kalaupapa, he hui i hookumuia e na ohana ame na hoaaloha pili i ka poe mai lepela maloko o Kalaupapa Names Project. Ua hookumuia ua Service Learning Project nei ma kela kau aku nei a ke imi nei ke kumu Higgins i haumana e lilo i limahana ma keia papahana. O wau kekahi o na haumana mua i hana ma keia papahana. Nui ka ike waiwai i loaa iau ma o ka hana ana ma ua papahana nei.

Eia no kauwahi moolelo i pili i ke Kalaupapa Names Poject. Wahi a kekahi puke heluhelu i paiia e Ka Ohana o Kalaupapa, mai ka makahiki 1866 a hiki i ka makahiki 1969, ua hookaawaleia ma kahi o 8000 poe mai lepela mai ko lakou ohana mai a hoounaia i ka anemoku o Kalaupapa ma ka mokupuni o Molokai. Aole i aeia ka hoi ana o ka hapanui o ua mau poe mai lepela nei i ko lakou one hanau, a ma Kalaupapa lakou i haule ai me ka hooko ole ia ana o ko lakou iini no ka noho hou ana me ko lakou ohana. I keia au e pakolea nei na mamo a ua mau poe mai lepela nei i ko lakou ohana i hala ma Kalaupapa. Nolaila, ua hui pu ua mau mamo nei me na lala o Ka Ohana o Kalaupapa, a ke imi nei lakou i na inoa o ko lakou ohana ma o ka noii pono ana i na palapala, na palapala noi, na palapala hoike a ke aupuni, ame na leka mai ka poe e noho ana ma ka anemoku o Kalaupapa. E helupapaia ana na inoa o na poe mai lepela i loaa i ua hui nei ma kekahi kia hoomanao i mea e haupuia ai ko lakou halia aloha.

Nui ka iini o na mamo i ka pakolea ana i ko lakou ohana. Malia paha, makemake oukou e kakoo i ua hui nei i pili hou ai na mamo me ko lakou mau kupuna aloha. Paipaiia na haumana olelo Hawaii e hana i keia papahana. O na hana a na limahana o Kalaupapa Names Project, oia no ka imihia ana o na leka i kakau lima ia ma ka olelo Hawaii a loaa i ka Papa Ola mai na poe mai lepela. Aia no ke waiho la ma ka waihona palapala kahiko o ka mokuaina o Hawaii. Mahope o ka loaa ana o na leka a na limahana e imi nei, hana kope ia a houluulu a hoopokoleia ua mau leka nei. O na mea e houluuluia ana, oia no ka mea i kakau i ka leka, ka mea i loaa ai ka leka, ke kumuhana e kukakukaia ana maloko o ka leka, a pela aku.

Ma o ka noii ana i na palapala kahiko e malamaia nei ma ka waihona palapala kahiko o ka mokuaina o Hawaii, hiki i na haumana ke ao mai i na mea he nui. 1. Ka noii ana o na poe hoopaa moolelo o ka wa kahiko i na kumu ike. 2. Ka holomua ana i ka noii ma na palapala kahiko. 3. Ka hoomaopopo ame ka unuhi ana i na palapala i kakau lima ia ma ka olelo Hawaii. 4. Ka hoopili ana i ke au kahiko me keia au e holo nei. Aka, o ka mea waiwai nui loa o keia papahana, oia no ka hoopili hou ana i na poe mai lepela me ko lakou ohana ma o ka hoiliili ana i ko lakou mau inoa. Penei e hoomauia ai ko lakou mookuauhau.

Aole o kana mai ke kamahoi o keia papahana, ea? He waiwai a he koikoi loa keia papahana no ka ohana o ka poe mai lepela. No ka mea, penei lakou e ike ai i ka pilina i ko lakou mau kupuna aloha i hookaawaleia mamuli o ka mai lepela. Ina he mau ninau ka oukou a i ole ulu ko oukou hoihoi ame ka iini hoi no ke kakoo ana i keia papahana , e leka uila aku ia Colette Higgins ma chiggins@hawaii.edu, a i ole kelepona aku iaia ma 734-9174.

A eia no ka ianei kahua punaewele: http://www2.hawaii.edu/~chiggins/
Eia hoi, e huli i ka paena punaewele no Ka Ohana o Kalaupapa ma http://www.kalaupapaohana.org/ ame ka waihona palapala kahiko o ka mokuaina o Hawaii ma http://hawaii.gov/dags/archives/about-us/historical-records-branch

Me ke aloha.