Ka Ulu Hoi 9.1

I ka la 4 o Nowemapa o ka makahiki nei, i ka wa a Obama i lanakila ai ma ke koho paloka pelekineka o Amelika, ua koho hou ia aku la o Mufi, oia ka meia o Hawaii, a hooholomanao ke aupuni mokuaina o Hawaii e kukulu i ala e kau ai he kaa uila. E hoomakaia ana ke kukulu ana i ia ala kau lewa i keia Kekemapa ae. Aka, ke waiho nei kekahi mau pilikia nui mamuli o ke kukulu ana i ke kaa uila, e laa hoi ke alahele o ke kaa ame ke kala. No keia mau pilikia, aole maikai ke kaa uila ma Hawaii nei.

Oiai nui ka poe o Hawaii i hoole i keia papahana, ua aeia e ka 53 pakeneka o ka lahui koho paloka o Hawaii. E kukuluia ana ke kaa uila i mea e hoemi ai i na kaa e holo ana mai Waianae ma a hiki i Honolulu. E holo ana ke kaa uila mai Kapolei a Ala Moana, he 20 wale no paha mile, aka ke noho nei he 75 paha pakeneka o ka heluna kanaka o Oahu ma kahi o keia alahele. Nui ko lakou kalaiwa ana i ke kula a i ole i ka hana, nolaila, piha-u ke ala loa i na kaa ma Waianae, Ewa, ame Kona. Manaolana ke aupuni o Hawaii, o ke kaa uila ka mea e hoemi i ka nui o na kaa. Aka, manao iho kekahi kanaka ike he 3 paha pakeneka ke emi ana o na kaa ma ke ala loa ina kukuluia. Aole e holo ana ke kaa uila i ke Kula Nui o Hawaii ma Manoa a i na wahi he nui o Oahu nei. Nolaila, aole kokua keia i ka nui lehulehu, a hoomau paha i ka pilikia.

Ina e kukuluia ke kaa uila, ehia kanaka e kau ana i ia kaa uila? Ma Hawaii nei, nui ka poe kalaiwa i ke kaa. Ke holo nei na kaa ohua ma na wahi a pau ma Oahu, a hiki ke kau ia e kakou. He maikai ke kaa ohua, aka, he 230,000 wale no kanaka e kau i ke kaa ohua i kela me keia la. O ke kaa uila hou, aole e holo ana i na wahi a pau o Oahu. A e kukulu ia ana he 19 wale no hale hoolulu kaa uila. Pehea e hele ai kekahi poe i ka hale hoolulu kaa uila? Ma ke kaa no!

Ina e kukuluia mai ke ala kau lewa, ukuia ke kala he nunui. Manao ke aupuni Hawaii e hooliloia ana he 5.3 piliona paha kala a oi no ke kaa uila. E ukuia he 1.2 piliona e ka waihona kala pekelala. Pono e loaa i ke aupuni Hawaii he 4.1 piliona kala. Mea mai la ke aupuni, aole e pii ana ka auhau, a e ukuia ana ke kala e ka poe uku auhau mawaena o ka makahiki 2007 ame ka 2022. Eia nae, mai hea mai ana ke kala e pono ai? I keia mau la, aole maikai ka hookele waiwai. Aole e kuai ka poe i ka mea waiwai ole. Hiki i ke aupuni ke ohi i ke kala? Aole paha lawa ka auhau a ke aupuni e manao ai. Nui ke kala e ukuia no ke kaa uila, aka, ina liilii wale no ka poe e kau ana i ke kaa uila, aole e hookaaia ana ka aie o ke aupuni. E pii ana paha ka auhau, a i ole, e hoopiiia ka uku no ke kaa uila ame ke kaa ohua. Aole wale no keia o ka pilikia no ka mea e nui ke kala e uku ai no ka malama ana i ke kaa uila ke pau no i ke kukuluia.

I ko'u aina ma Iapana, he mokupuni liilii ia a nui ka poe Kepani e noho nei ma ke kulanakauhale. I na manawa apau, paapu ka poe ame na kaa ma ke kulanakauhale. Kau no ka hapa nui o ka poe i ke kaa ohua a i ole ke kaa uila. Maikai kela mau kaa ma Iapana. Hoemi ia i ka nee ana i ke alahele. Aohe lawa ka hale hooku kaa ame na alanui o ke kulanakauhale, a oi aku ka pipii o ke kumu kuai o ke kakalina mamua o Hawaii, a pipii loa ke komo ana i ka hale hooku kaa. Ma ke kikowaena o ke kulanakauhale e uku ka poe he 500 a 600 kala i ka mahina. Like ole me Hawaii, ma Iapana, ina kau ka poe hana i ke kaa ohua a i ole ke kaa uila, e uku ko lakou hui i ka uku kaa ohua ame ke kaa uila. A ina kau ka poe i ke kaa ohua a i ole ke kaa uila i ke kula ame ka oihana, hiki aku lakou i kahi e hele ai i ka manawa kupono, aole lohi. Maalahi a maikai ke ala e hiki ai. Eia ke kumu o ke kakoo ana o ka lahui Kepani i ua kaa ohua la ame ke kaa uila. Nui ka poe e kau ana i ia kaa uila, nolaila, hopohopo ole ke aupuni i ke kala e pono ai ke kukulu ana ame ka malama ana i ke kaa uila. Maikai no a waiwai ke kaa uila ma Iapana, aka, kupono ole ma Hawaii nei.

Ina e hoemi ke kaa uila i ka nui o na kaa ma Hawaii nei, maikai a makepono no paha. Aole e hopohopo ka poe i ka nui o na kaa ame ke kala. Aka, he pilikia no. Aole paha oia e kokua i ka lahui Hawaii.

Mamua o ke kukulu ana i ke kaa uila, pono e noonoo a malama i ka nohona o ka lahui Hawaii ame ka aina. I keia mau la, aole no maikai ka hookele waiwai. Ke hoemiia aku nei ka waihona kala o ke kula. Hookuuia kekahi poe mai ka hana. Ke aai ia nei o uka a o kai me ka wikiwiki. Hiki ke ikeia ma kahakai o Waikiki ame ke awawa o Maunalaha, a pela aku. Nui no ka pilikia ma Hawaii. Oi aku ka waiwai o kela mau mea mamua o ke kukulu ana i ke kaa uila. Ina loaa i ke aupuni he 5.3 piliona kala, e hooliloia ko Hawaii kala no ka wehe ana i kela mau pilikia. E malama i ka nohona o ka lahui Hawaii ame ka aina. Mai kukulu i ke kaa uila ma Hawaii nei. Mai hoopaukala!