Ka Ulu Hoi 8.9

I ka Mei nei, ua hoiliiliia na iliili he nui hewahewa e elua kanaka, e Michael laua o Sylvia Kop. He hale kuai ko laua, oia hoi, o Hula Supply Center ka inoa o ia hale. Holo moku laua a pae i ka lae kahakai o Waiehu i Maui. Ohiia mai la na iliili e noho ana ilaila a kauia ua mau iliili nei i ka moku o ka hui o Young Brothers a hoi mai i Oahu. Mamua o ka pae ana o ka moku i Oahu, ua nana pono kekahi limahana o ia hui i na mea a Kop ma i kau ai maluna o ka moku. I kona nana ana i na pakeke umikumamaono, kahaha mai la ka naau i ka nui launa ole o keia mau pohaku nei. He elima kalani na pakeke pakahi a ua piha kela me keia i ka iliili o Waiehu. I ka moku i pae ai i Oahu, ua noi ua kanaka nei ia Kop ma e ike i ka palapala ae no ka lawe ana i ia poe iliili. Mamuli o ka loaa ole ana o ka palapala ia laua, ua hoopaiia laua e uku he ekolu kaukani elima haneli kala no ka lawe ana mai i na iliili i hiki ke kuaiia no iwakalua kaukani kala.

I ka manawa a laua i ka aha kolokolo e hoopale ana i ia hana, hai o Michael Kop i ka State Board of Land and Natural Resources, "I never felt I was stealing rocks from this beach." Wahi a laua i hai ai i ka nupepa nui o Star Bulletin, ua hana laua pela, oia hoi ka ohi ana i na iliili, i mea e hooko ai i ke noi ana o na kanaka ame na hui like ole. Ilaila i hoike ai o Sylvia Kop i kona mau manao ma ka i ana mai, "Were admitting we took the rocks. It’s a service. It’s strictly a service." Aka nae, ua hana pono ae la laua?

He mau loina ko ka poe Hawaii no ka ohi ana i ka iliili, ka pua, ka pupu, ka la-i, ame na pono e ae o ka olapa. Mamua o ka ohi ana i ia mau mea, e noi ana ka olapa ina hiki ke ohiia, a i ole e olelo ka olapa i kona mau kumu no ka ohi ana i ia mea. Mahope o ka wehewehe ana i ka manao, ohiia no, aka, e ohi wale ia no na mea e pono ai, a e pau ia mau mea i ka hoohanaia. Aole ia he mau keiki na Kalaihaohia. O kekahi mea e ae, aole ohi kaaweleka ia ia mea i hookahi wahi. O ka pahuhopu o ka ohi ana, mahope o ia mau hana, ina e ike kekahi kanaka i kahi au i ohi ai, aole pau ia wahi i ka ohiia. Nolaila, ua hahai o Kop ma i keia mau loina?

Ina hana ka lehulehu kanaka e like me Kop ma, aole loaa keia mau mea ia kakou, i na keiki a kakou i keia hope aku. He mea nui keia mamuli o ka loli ana o ke au. I ka wa kahiko, nui na mea Hawaii e ulu ana: o ka maile oe, o ka lehua oe, o ka ohia oe, o ka palai oe, a pela wale aku, a hiki i ka poe kanaka ke ohi i ka laau me ka hopohopo ole, aka nae, hahai lakou i na loina a'u i wehewehe ai maluna nei. Malamaia na mea a lakou i lawe ai. Hanaia na mea i na hana like ole, o ka hula paha, ka pule paha, ka paina paha, a ua lawa mamuli o ko lakou hana kupono.

Okoa paha ka hana a kakou e hana ai i keia wa. O ka hula ka hana Hawaii nui o keia wa. Nui na halau i puka mai ka manawa o Kalakaua a hiki i keia wa. Hoikeia ka hula ana ma Waikiki i kela po me keia po, a aia ka pono o ka loaa ana o ua mau mea nei i na mea hula no kela me keia hula ana. He mea maamau no no ka hula ana.

Na na olapa e hoomakaukau i keia mau mea na lakou aka nae, aole hiki i na olapa ke hana i ka iliili no ka mea, he pohaku ia no ka honua mai no. O ka iliili, he mea panoanoa. Aole no i hiki ia kakou ke hooulu i keia pono hula i oko o ka pa hale. Na Papa wale no e hoolako mai. Ohi wale ia no na iliili i kapakai a i ka muliwai paha. Ina no nae e hana keia poe hula e like me Kop ma, aohe lawa ka iliili no ka poe apau. E malamaia na mea no na poe apau, mai alunu, o lilo aku la ka nui, a koe ka unahi.

Wahi a Sylvia Kop, "It’s strictly a service," aka, o wai ke pono i keia hana? O ka poe Hawaii paha, ka poe e noho nei ma keia pae moku, ka poe mai ka aina e, ka poe e noho ana i na aina e? Ua lawe o Kop ma i na iliili mai Maui, mai ka aina Hawaii, a kuaiia aku i ka poe apau, mai kela wahi a keia wahi.

Ua huli kua ia na loina e Kop ma a hana wale no laua i ka hana i makemake ai laua. He pono anei ko laua hana? E kuai mai ana laua i na iliili, na ipu, na pa-u, a pela wale aku ia kakou. He maikai no, no ka mea, hiki ia kakou ke kuai mai i na mea e pono ai ka hula ana; na kekahi loea paha i hoomakaukau i ka ipu, ka pa-u, ka lei, na mea hula e ae. Maikai no ka uku ana no ka mea, e ukuia ana ka hana a ia kanaka e hoomakaukau ana i ka pono hula. Aka nae, na wai e hoomakaukau i ka iliili? Aole hoomakaukauia na iliili e kekahi kanaka. Aole hoomakaukauia na iliili e Kop ma. Ua hoiliili wale ia no na mea a pono kakou e uku ia laua mamuli o ko laua pau hana.

E o e na olapa e, maalahi ka uku ana no na mea e pono ai ka hula ana, aka, oia anei ka mea kupono loa? Ina aole i paa keia ike Hawaii, oia hoi ka malama ana i na mea e ulu ae ana ma ka honua, ano e ka hoiliili ana i na mea au e makemake ai, a pela paha me ke kuai ana mai i ia ano mea. He kuleana ia no kakou e auamo ai. Malama mai kela mau mea ia kakou, nolaila, e malama aku kakou i ia mau mea.