ka ulu hoi
manoa . kona . o'ahu-a-lua

  Ku-e? Kupono?
na Kalei Kawaa

E na hoa akeakamai o ka ua Tuahine, ua hala no ka wa hoomaha o ke kauwela, a eia ae kakou e komo ana i ka hana i keia kau haulelau hou. Oiai kakou ma ka wa hoomaha kauwela, aole paha he mea nui na la nui. He mea nui paha ia ina he oihana paha ka kekahi, a he mea iki nohoi ia i kahi me ka ole o ka oihana. Hoomanao paha kakou i ka la nui o ka Aukake nei? O ka la umikumalima, he la nui ia no ka hoomanao ana i ka lilo ana o Hawaii i Mokuaina no Amelika. Aole paha e poina koke ana na poe o Hawaii i ia la nui, mamuli o ka hui Kingdom of Hawaii, Nation.

Na ka hui Kingdom of Hawaii, Nation i laka i na puka pa o ka hale alii o Iolani, a na lakou i komo wale i ka hale alii. Wahi a ka lohe, o ka pahuhopu nui o ia hui, ua makemake lakou e noho ka mo-i kane o ia hui maluna o ka noho alii maloko o ka hale alii o Iolani. Ua hopuia makahi o iwakaluakumalima mau kanaka o ia hui e na makai, a wahi a ka lohe ua hoehaia kekahi kanaka e hana ana ma ua hale alii la.

He mea maamau ke kue ana o na poe o Hawaii i na ano mea like ole, aka o keia hana kue a ka hui Kindom of Hawaii, Nation, aole ia he hana maamau. Aole paha i akaaka ka hana o ia hui i ka hapanui o kakou. Kupono ole paha ka piikoi ana o ka mo-i kane o ia hui, Kingdom of Hawaii, Nation e kau maluna o ka noho o ka mo-i kane hope o Hawaii nei. Ina ua ko ka makemake o keia hui, e ahaia? He ano mea hoohilahila ka hana a ka hui Kingdom of Hawaii, Nation ia kakou na mamo a Haloa no ka mea aole keia hana he hoike i ke ano akamai o ka Hawaii, a aohe holomua ma keia hana. Ina aole keia hana he hoike i ka holomua, he ano peki hope paha ia. Aloha no, aole kakou he poe kaula, a aole kakou ike pono i ka wa e hiki mai ana, he mea pono paha ka huli ana i ka wa mamua, i mau makahiki aku nei, e hoike i ka holomua ana o kekahi hui ma ke kue ana. Penei ka wehewehena mai loko mai o ka makasina o Honolulu.

O ka la umikumahiku o Pepeluali, makahiki umikumaiwa kanaiwakumaha, he ano la nui ia. [Ma Molokai, oia ko'u la hanau, a ehiku o'u makahiki!] Ma ka moku o Keawe, me ka moku o Kakuhihewa, he la hoomakaukau ia no kekahi hui. Aohe wahi inoa o keia hui nei, nolaila ma keia hope aku e kapaia ana keia hui inoa ole o Po ma, i mea e akaaka ai ka moolelo. Aia he mau hoa o Po ma i Oahu, a i ia la na kekahi i kelepona aku i na hoa o Po ma i Hawaii, a wehewehe aku "O keia ka wa kupono, hola ewalu o ke kakahiaka, apopo, e pae ana ka mokulele o Hawaiian 128 i Kona, Hawaii. Ilaila kakou e hui ai."


I ia po, mamua o ka hapalua hola elima o ka wanaao o kekahi la ae, aia he ekolu kanaka Hawaii (o Po ma) e noho ana ma ke kaa mawaho o ka pa hao e kaapuni ana i ka hale hoikeike o Pihopa ma kae o ke alaloa o Likelike. No Oahu keia mau kanaka. Pinana ae la lakou i ka pa mua, a hiki aku lakou i kekahi puka pa. E kaapuni ana keia pa i na hale eha o ka hale hoikeike o Pihopa. Oi aku ka manoanoa o nei puka pa a i kela me keia po, ua lakaia. Aohe wahi ki a ua mau kanaka Hawaii la. Aka, aole ia he mea nui, no ka mea i ka Po ma hiki ana aku i ia puka pa, ua maopopo lea ia lakou aole i lakaia i ia po. Weheia a komo aku la lakou ekolu iloko. Hele pololei lakou i ka hale o Konia, kahi o na hana noeau Hawaii like ole, aole i lakaia ka puka o ia hale kekahi, a o ka maamau, ua lakaia. Pii lakou i ke alapii a i ka papahele elua, a komo aku la lakou i kekahi lumi (i ka puka i laka ole ia), kahi o na pono lawaia. Komo hou aku lakou i kekahi lumi, a maloko o ia lumi aia he elua hakakau kila. I kekahi hakakau, aia he kupee niho ilio e kau ana maluna. Aole kela o ka hakakau kupono. O ka hakakau e ae hoi kahi e huli ai. Wehe aku la lakou i ka pahu ume elua mai luna iho o ka hakakau (me ka ole o ke ki), a aia he pahu pepa manoanoa maloko. Weheia ua pahu la, a e noho ana na kaai elua o Liloa laua o Lonoikamakahiki maloko.


O ke kaai, he ano hinai ieie ia, he mea e malama ai i na iwi. He mea nui keia i na Hawaii, o na iwi o na alii. Nolaila, i ia wa o ka uwehe ana i na kaai iloko o ka pahu, ua hoolohe pono lakou i na okuhikuhi a na kupuna o ka moku o Keawe, a hoomaka kekahi o na kanaka i ke oli ana. Hookomo iho la lakou i na kaai elua iloko o kekahi mau eke ea. Hoi hou na kanaka ekolu i ke kaa, a kalaiwa aku lakou i ke kahua mokulele. I ia wa o ke kalaiwa ana, ua hookomoia na kaai elua i na eke nui i mea e kau ai ua mau eke nui la maluna o ka mokulele me ka nana ole ia e ka X-ray. Ma ke kahua mokulele lakou i hui pu ai me ekolu kanaka hou aku o Po ma. Ua kau lakou eono ma ka mokulele, a lele aku la o Po ma me na kaai i Kona, Hawaii. O ke kakahiaka no ia o ka la umikumawalu.

Ma ka moku o Keawe, ua haawi aku ko Oahu i na eke i ko Hawaii, a hoi mai na kanaka o Oahu i ia la like. No ko Hawaii ke kuleana mai ia hope mai. Na lakou i iho i ke awawa o Waipio. Aole lakou i iho ma ke alahele maamau makahi o Kukuihaele. Ua iho lakou ma ke alahele kahiko e kau ana mawaena o ke awawa, makahi o ke kahua paani kolepa. Na ke oli inoa o na alii Kamehameha i kuhikuhi i kahi kupono e hoihoi ai i na kaai o na alii o Hawaii. Ke huli kai kekahi mai ua wahi la, oia kahi o ka napoo ana o Hokuahiahi.

Ma Oahu i ia la like, i ka la umikumawalu, aia he pahu ume e noho hakahaka ana. Aole nae i maopopo iki i na kanaka e hana ana ma ka hale hoikeike o Pihopa ua lawe malu ia na kaai. I ka la umikumawalu, ua hoomakaukauia ka hale o Konia no ka hoouahi mu ana. Nolaila, mamua pono o ka hakakau nona ka pahu ume hakahaka, ua kukuluia he kahili nui, me na mea Hawaii noeau e ae. Ma ia lumi, e malamaia ana keia mau mea waiwai mai ka uahi mai. I kekahi la ae, i ka la umikumaiwa, ua hoomakaia ka hoouahi mu ana i ka hale o Konia, a aole e aeia ana ke komo hou ana o na kanaka i ua hale la a i ka Poakahi, oia ka la iwakaluakumakahi.

I ia wa o ka hoouahi mu ana i ka hale hoikeike o Pihopa, ua kelepona aku kekahi hoa o Po ma i ke poo kiai o ka hale alii o Iolani, a o keia ka olelo ana, "Chief Liloa is Home." Oia iho la. Na keia poo kiai i hele i ka hale hoikeike o Pihopa, a imi i na kaai o na alii me ke kokua o kona hoa, o ke poo o ka hale hoikeike. Weheia ka pahu ume, a olohaka o loko. Oia ka la iwakaluakumaha. Ua hala he ehiku po, a aole i maopopo iki i na kanaka o ka hale hoikeike o Pihopa ua lawe malu ia na kaai. A i keia la, aole i loaa hou mai la na kaai i ka hale hoikeike. Aohe wahi kanaka hoomaopopo i ka inoa o na kanaka a i ole na inoa ponoi o Po ma, koe no o Po ma.

Aole keia he pepa e paipai ana i na hui like ole e hele a lawe malu i na iwi alii mai ka hale hoikeike o Pihopa mai. He hoike wale keia ia kakou, ina kakou e kue ana i kekahi mea, he mea pono paha ka noonoo ana i ke kupono o ia hana. Oiai aole paha aelike kakou apau i ka pono, me ka pono ole o keia hana a Po ma, ua laana mai la o Po ma ia kakou i kekahi ala o ke kue ana. Hoomanao lakou ia kakou, he mea nui paha ka po. I ka wa kahiko, kanuia na meakanu like ole i ka po, ohiia na mea i pono ai ke kahuna laau lapaau i ka po. Kapaia na la o ka pule o ka Poakahi oe, o ka Poalua oe, a pela wale aku. O ka maamau i keia mau la, kue kakou i ke ao, i ka la okoa. Aka, ua lilo na kaai i ka Po. Kupono paha keia hana a Po ma, ka hana ana i keia lawe malu ana i ka po. He hoike keia ia kakou, aole nele ka hana kue i na mikini pai wikio o ka nuhou, aole nele o Po ma i ka hoomaikai mai ke anaina mai.

Okoa ka moolelo o ke kaai, okoa ka moolelo o ka hui Kingdom of Hawaii, Nation. Pohihi kekahi a ahuwale kekahi. Ua ko ka makemake o Po ma, a aole i kaena iki kekahi o lakou i ka lakou hana. A i keia la, aohe wahi kanaka e kaena ana i ka lawe malu ia ana o na kaai o na alii mai ka hale hoikeike o Pihopa mai. Ua hoi na alii i Hawaii, oia ka pahuhopu a lakou. Ike kakou ma o keia moolelo, aia he kanaka kokua mai loko mai o na kanaka e hana ana ma ka hale hoikeike o Pihopa, a oia ke kumu i laka ole ia ai na puka.

Ma ko Kingdom of Hawaii, Nation moolelo, ua hoehaia kekahi. Aole paha he hoike maikai keia i ka pono o ka hana kue ana. A he mea hoohilahila keia i na Hawaii. Aohe mea i hookoia ma ka hoeha ana i keia kanaka e hana ana ma ka hale alii o Iolani. Aole kupono ka hana a Kindom of Hawaii, Nation ma. E aho paha kekahi ala okoa.

Kue kakou i ka hewa ma o ka hana kupono. Aohe wa e pono ai ka hana ino i ka hana ino. Oiai nui ka eha o na Hawaii i na hewa a ka haole, he wa kupono a he kue kupono e hana ai i ka wa kupono, e like me ka Po ma. A i ia wa kupono, e keleponaia ana ka Pelekikena o Amelika, a penei ana ka leo a ka Hawaii, "Ua hoi ke ea i ka aina." Kupono kakou.

© 2008 . Kalei Kawaa


 
     

Waihona manao

I loaa makou nei



Waihona nupepa