ka ulu hoi
manoa . kona . o'ahu-a-lua

  Uwa ka Leo
na Kauanuialeimaka Tagupa

I keia kau, ua heluhelu aku nei au i kekahi puke. Na keia puke i hoonaauao mai iau. Hoike mai la ka puke i ka mana o kekahi poe. O Baby No-Eyes ia, na Patrica Grace. Pili keia moolelo i ka ohana o Gran Kuru ma ame ko lakou nohona. O Gran Kuru ke kupuna wahine ma keia moolelo nei. I kona wa kamalii, noho iho la na mikionele ma kona aina hanau, oia hoi o Aotearoa. Na na mikionele i hoohuli aku i ko lakou nohona elike me ka lakou hana ma Hawaii nei. Na lakou i hoole mai la i ka hoopuka ana i ka olelo Maori ma ke kula. Ina aole i hahai aku na haumana i na loina a na mikionele i haakoi iho ai ia lakou, e pepehiia aku ana na haumana a kauoha aku na kumu, e ku na haumana i kuono o ka lumi papa. Nolaila, ua hooko aku o Gran Kuru i ke kauoha a na kumu, a hoopau iho oia i ka olelo ana i ka olelo Maori ma kela manawa. No keia loli ana o ka nohona o ka poe Maori, lilo kekahi o lakou i poe okoa. Ku-e ole lakou i na hana hewa a ka poe haole, hoohupo lakou, nana wale aku no i ka hana ino ana mai i ko lakou poe.

I kona oo ana mai, ua ike aku la o Gran Kuru i ka make ana o kona hoahanau. Maopopo lea iaia ke kumu o kona make ana, aka nae, aole oia i hai aku i hookahi kanaka i ia mea. Aia a ike oia i ka hana ino ana mai i ke kino o kana moopuna make, alaila, ua ike i ka hewa o kona kaomi ana iho i ka pilikia iloko o kona naau. Na na kauka o ka haukapila i kiloi aku la i ke kino o ke keiki i ke kini opala a poalo mai nohoi lakou i na maka o ia keiki a kau iho la ma ke eke wai ino. Ua halulu ae la ka leo uwa mai kona naau aku. Aole i hiki iaia ke kaohi iho i kona manao no keia hana ino. Ma kela manawa aku, o ka olelo Maori wale no ka mea i hoopukaia aku e Gran Kuru a hoi mai no oia i ka nohona maamau o ka poe Maori.

O ka hooulu ana mai i ka ike o ke akeakamai ke kumu a na kauka i hana ino aku ai i ke kino o ke kamalii. Ma keia manawa o ka moolelo, e ao mai ana na kauka i na mea e pili ana i ka gene o na kanaka, nolaila manao mai nei na kauka, he mea pono no ke akeakamai. Elike me ka hana a ka poe kakoo GMO, hana ino keia mau kauka i ka oiwi, me ka manao e loaa ana he ike waiwai no ka wa e hiki mai ana. E hanai ana keia mau kalo GMO i na keiki apau, aka aohe i noonoo iki ia ka loli ana o na kanaka i ka ai ana i keia mau mea GMO. Hana io ka haole. Hana wale lakou elike me ko lakou makemake. Aole lakou i noi mai, nonoi mai, a ninau mai nohoi i ka poe kupuna i ko lakou ae ana aku i keia mau mea.

Hoike aku keia moolelo i ka mana iloko o kakou pakahi. Like mai no ka hana o ka poe haole o Aotearoa me ka poe haole ma Hawaii nei. Hoohuli aku na mikionele i ka nohona a me ka noonoo o ko kakou poe kupuna. Hoopau mai lakou i ka hoopuka ana i ka olelo makuahine ma na kula o Hawaii nei. Maopopo lea i na kupuna ke kauoha e hoole ana i ka walaau ana aku i ka olelo kanaka, aka nae, ua hookuli lakou, a na ko kakou mau kupuna i hoomau aku i ka olelo. Penei i ola ai ka olelo Hawaii.

Mau no ke kaomiia ana iho o na kanaka Hawaii. Ke hoohuliia nei ko kakou noonoo e ke ano o ka poe haole. "O au wale iho no ka mea nui ma ke kalapu Amelika." Okoa loa keia manao ma Hawaii. Maanei, o ka aina a me ka poe, ka lahui, oia ka mea nui. Mai ka naau mai ka manao o ka Hawaii. Mai ka lolo mai ka manao o ka haole. Ua ao mai la au e pili ana i ka mana o na kanaka maoli mai keia moolelo nei, mai Baby No-Eyes. E huli aku kakou i ka nuu, a ulu no ka mana iloko o kakou. Mai kaomi iho i ka mana iloko o ka naau. E nana aku nohoi i ka poe kupuna ame Gran Kuru. Ku ae a pakele i keia kaomi ana iho. Mai hoopaapaa mawaena o kakou; e hoohui pu kakou a onipaa ka lahui Hawaii. Aia a kupaa like ka poe Hawaii, e holomua ana ko kakou Lahui. Penei e ola ai ka Lahui Hawaii.

© 2008 . Kauanuialeimaka Tagupa


 
     

Waihona manao

I loaa makou nei



Waihona nupepa