Ka Ulu Hoi 8.5

E o mai e na mamo e pulama i na mele o Hawaii nei. E na pua o Hawaii e hoola nei i ka olelo makuahine o keia pae aina nei. E o! Malia paha, ua nana aku la oukou i ka hookuku mele o Kamehameha i ka la 14 o ka mahina o Malaki. A ikeia paha ka poe kamahao o Kamehameha ma Kapalama. Hoolauleaia aku la ka makahiki kanawalu kumawalu o ia hookuku mele. A o ke poomanao o keia makahiki oia no o "Ola ka Olelo Oiwi o ka Aina." Nolaila, himeni aku la kela me keia papa ma ke kula kiekie i na mele Hawaii i mea e hoihi ai i ka kakou olelo Makuahine. A hakuia keia mau mele e na haku mele o keia au nei e laa me Kealii Reichel, Puakea Nogelmeier, Robert Cazimero, Manu Boyd, Dennis Kamakahi, ame Mahiai Beamer. Nani maikai ka mahaloia ana o ka olelo Hawaii ma o ua mau mele Hawaii nei e na haumana o ke kula o Kamehameha ma Kapalama.

Koikoi loa keia hookuku mele i na haumana, na kumu, ame ka poe i puka mai ke kula o Kamehameha. A i ke kamailio ana o na haumana i puka mai ua kula nei, hoomanao makou i ka hoomakaukau ana no ia hookuku mele a mau no ka makou nana ana i ka hookuku i kela me keia makahiki. Koikoi nohoi ka hookuku mele i mea e pili ai ka papa ma o ka himeni pu ana. Manaolana iho la kela me keia haumana, e loaa ana na makana apau loa! Nolaila, nui ka hoomaamaa ana o na haumana a hoomaka lakou i ka hoomakaukau ana he mau mahina mamua o ka la o ka hookuku mele.

I keia au nei, he kumu manao okoa ko kela me keia hookuku mele. Na ke alakai mele e koho i na mele a kana papa, he mau mele hoi i koho mua ia a i pili i ke poomanao o ia makahiki. Nolaila, i ka makahiki 2001, o ka himeni ke kumu manao nolaila kohoia ke mele o "Nani Kelii Kiekie" e ke alakai o ka papa eiwa. A mahope o ke kohoia ana, hoonohonohoia na mele a aoia aku la i na papa. I keia makahiki, hoonohonohoia na mele e Aaron Sala, Les Ceballos, ame kekahi mau kanaka hoonohonoho mele e ae. Hoonohonohoia na mele apau i ke kaila himeni o ka poe mikionali a himeniia aku la na mele me ka ole o na pila hookani. Aka nae, i ka wa i hoomakaia ai ka hookuku mele, aole i like ke koho ana ame ka hoonohonoho ana i na mele no ka hookuku ana.

I ka hoomaka ana o ka hookuku mele i ka makahiki 1921, himeni aku la na papa i na mele i hakuia e kekahi haumana o ia papa. Wahi a Anake Martha Kaumakaokalani Aoe Poepoe Hohu, haku lakou i na mele i mea e hoopili ai i ka papa. A akamai lakou i ka olelo makuahine, ka manao, ame ke kaona o ke mele i hakuia. Okoa no ke kumu o ko lakou himeni ana. I kona nana ana i ka hookuku mele i keia wa, manao iho la o ia, aole i ike na haumana i ka manao o ke mele no ka mea aole na lakou ke mele i haku. Aole i hoole loa o Anake Martha i ka himeni ana i na mele i hakuia e hai no ka mea himeni ia i na mele a na kanaka e ae, aka ua makemake o a i ke aloha o na haumana o kona wa i ke mele i hakuia.

Kaulana no ka hookuku mele o Kamehameha, a i kela me keia makahiki, nanaia no ka hookuku ma ke kiwi. Aka i ka Anake Martha olelo e pili ana i ka hookuku mele, kai paiia i ka puke o Oiwi, hapaiia keia manao no ka maikai ame ka ole o ka haku ana o ka haumana i mele no kana papa. I ko'u hele ana i Kamehameha, nui na haumana like ole i ake nui e haku i na mele. Aka, o kahi pilikia, aole lawa na haku mele i hiki ke olelo Hawaii a o kekahi mea e ae, nui ka makemake ana o na haumana i na ano mele okoa e like me ke mele Reggae. No laila, aole lakou haku i mele ma ka olelo Hawaii, aole lakou haku i mele ma ke kaila mele Hawaii. Malia paha, hakuia na mele Reggae mamuli o kona kaulana i keia pae aina nei. He wa okoa keia a okoa ka makahiki 1921, nolaila, okoa ke ano mele i kaulana. Pono paha na haumana apau ma Kamehameha e ao i ka olelo Hawaii ame ke kaila himeni o ka poe mikionali i hiki i kekahi haumana ke haku i mele Hawaii no ka hookuku mele. Ina pela, malia paha hiki i na papa ke hele a pili me ka olelo Hawaii ame ka manao kupono o na mele elike me ka Anake Martha i olelo ai. A e maikai ana ka hookuku mele o Kamehameha i na haumana ame ke anaina ina hoi lakou i ka hana a na haumana i kanawalu kumawalu mau makahiki aku nei.