Ka Ulu Hoi 8.3

Hui! E lakou nei, e na oiwi e hoomau nei i ka olelo Hawaii, e heluhelu mai. Eia mai he pilikia a'u i ike ai. I keia mau la, nui ka poe e hanai nei i ka lakou mau keiki ma ka olelo Hawaii. Mau no ka olelo Hawaii i ke kula, i ka home me na makua, i na puke, i na mele, i ka nupepa, a he mau mea keia e hoikaika i ka olelo ana. Aka, ke nele nei kakou i ka ole o hookahi mea e ae i hiki ke hoikaika a hanai i ka poe e ao nei i ka olelo Hawaii, oia no ke kiwi. Malia paha nanaia ke kanela o Olelo, aka, aole hoike ia kanela i na hoike kiwi e malamaia i ka olelo Hawaii no na keiki.

Ma ka olelo haole, loaa no na hoike he nui no na keiki, oia no o Sesame Street, Dora the Explorer, Schoolhouse Rock, Reading Rainbow, Zoom, a pela wale aku, aka, aohe a kakou mea like no na keiki o Hawaii. O kekahi mea e ae i ike ole ia ma ke kanela o Olelo, oia hoi ka nuhou i lawelaweia ma ka olelo Hawaii. He mea waiwai loa ia no na opio ame na makua e ao mai ana i ka olelo Hawaii. Lehulehu no na kanaka ma keia hokupaa nei e nana aku i ke kiwi, a he mea paha ia e kokua aku i na kanaka apau. Aka, ehaeha ka poe Hawaii i ka nana ana i na kii onioni ame na hoike i hanaia ma ka olelo haole wale no. Pupu ke ao ana mai i ka olelo ke lohe a nanaia he hookahi wale no ano.

O kakou hoi ke pilikia i keia nele, a aia ia kakou ke kuleana e hooponopono a e kukulu ai i manawa kupono no na kanaka hoihoi i ka olelo Hawaii. Paakiki ke ala e loaa ai he kanela olelo Hawaii, aka, hiki no nae ke kulia i ka nuu ina kaana kakou i na manao like ole. Aohe manao hewa loa a aole wale no he hookahi manao pololei loa, aka, aia ka holomua ana i na manao leia.

Penei paha ka haina e hemo ai keia pilikia o ka ole o na hoike ma ke kiwi, i ulu ai ka hoi o na kanaka e ao mai i ka olelo Hawaii. Na kakou e hana pono i hoike kiwi i paipai ai i ka olelo Hawaii ana. Ike mua wau i kekahi mau katuna olelo Hawaii kahiko loa, aka, i keia wa, aole ikeia keia mau katuna ma ke kiwi. Oiai kahiko a ano hemahema ke ano o ia mau katuna, he kahua ia na kakou i hiki ke hoomaka i ke kukulu ana i hoike kiwi hou. O na hoike a kakou e hana ai, he mau mea ia e paipai ai i ke kukulu manao ana, i ka noonoo ulu wale, ame ke kaleo. Hoikaika ia mau hoike i na mele, na moolelo, na makau, na hana noeau, ame na moo o ka poe Hawaii.

O kekahi mea a kakou e noonoo ai, oia ke ano o keia mau hoike kiwi. Wahi a kekahi, i holomua ia mau hoike kiwi i ka lawelaweia ana ma ka olelo Hawaii wale no. Wahi a kekahi, aia ka holomua i ka malama ana i ka olelo Hawaii ame ka olelo haole. Ina pela, aoia mai na manao ame na moolelo Hawaii, i hoikaikaia na olelo elua, oiai he mau makau waiwai laua a elua no ka holomua ana ma keia honua nei. Aole pololei loa hookahi o ia mau haina, aka, eia kekahi mau mea a kakou e noonoo ai. Na kakou apau ke kuleana e koho pono ai i na hoike no kakou, aole na hookahi wale no. O kekahi pilikia e ae, oia ke kala he nui e pono ai no ka uku ana i na pila. Paakiki ka loaa ana o na kakoo, aka, ke hana kakou i mau haawina, e ulu ana ke kala.

I loko no o ke ku ana mai o ua mau alai nei, he pono na hoike olelo Hawaii no na keiki, a he pono no ka halihali nuhou ma ka olelo Hawaii. Oiai e lilo ana wau i kauka, o ko'u iini e ae, oia ka lilo ana o au ka mea kukala nuhou Hawaii mua! He mea waiwai ka nuhou no na kanaka e hoomaka nei i ke ao ana, no ka mea, loli na moolelo nuhou i kela me keia la. Aka hemahema no ka puana ana o na mea kukala nuhou o keia mau la. Ke nanaia ka nuhou i keia ahiahi, e loheia ana na hua olelo Hawaii i okiokiia e na kanaka kukala nuhou i hoomaopopo ole i ka olelo Hawaii, oia hoi, na inoa o ka aina, na wahi, na ala nui, ame na kanaka. O kekahi pilikia e ae o ka nuhou i lawelaweia i ka olelo haole, hoikeia na moolelo e pili ana i ka lahui Hawaii ma o ka olelo ame ka manao haole, a i kekahi manawa puni na kanaka e nana ana i ke ano e o ia mau moolelo.

Maopopo ia kakou ka pilikia i keia mau la, a, maopopo ia kakou ka pahuhopu. I keia manawa, na kakou ke kuleana e imi i haina no ia mau ninau nui. O keia uuku, e nui ana.