Mai ka wa o Papa laua o Wakea, mai ka wa ia Kamehameha, mai ka wa ia Liliuokalani a i keia au hoi i hapaiia ai na leo o ka lahui i loko o na mele Hawaii. Oia no ka leo o na akua, na aumakua ame na kupuna. Ma na mele Hawaii e haiia ai na moolelo o ka poe Hawaii.
I ko kakou hoolohe ana i na mele Hawaii, hiki no ke ike a haupu i na moolelo ame na poe Hawaii mai ka wa o ko kakou mau kupuna. Eia no kekahi mele Hawaii maikai no, o ia hoi o Pua Lililehua.
Auhea wale ana oe e ka pua lililehua
A he ipo hoohenoheno e hoohihi ai no ka manao.
Ia oe e imi ana i na nani o ka aina
Eia no la au ma anei e kali ana i kou hoi mai.
E alawa mai hoi oe i nei mau maka onaona
He mau maka poina ole e kapalili ai ko puuwai
Hilo paa ia ke aloha i ka lino hilo pawalu
Aohe mea e hemo ai – me au oe a mau loa.
Haina mai ka puana e ka pua lililehua
A he ipo hoohenoheno e hoohihi ai no ka manao.
Na Anakala Kahauanu Lake laua o Mary Kawena Pukui i haku i keia mele aloha. He mele aloha ia no Anake Maiki Aiu Lake. Ma mua o ko Anakala Kahauanu male ana me Anake Maiki, ua haku oia i ke mele o Pua Lililehua no ka hoohihi ana i kona manao. He kanaka akamai no o Anakala Kahauanu no kona maalea i ka hoike ana i ke ano o kona naau ma loko o ke mele. Hunaia kona mau manao i loko o ke mele i hiki ia ia ke hoolale i kana ipo.
Akamai no hoi ka poe Hawaii i ka haku mele ana. Huna kakou i ka manao o ka naau i ike wale ia no e ke kanaka kupono. Hoohana na haku mele i na hoailona no ka huna ana a me ka hoike lea ana i na manao. I ke mele o Pua Lililehua, ua like "na nani o ka aina" me na kane ma o a ma anei. Aia ka mana ame ka waiwai i loko o na hua olelo o ke mele. Ina paa wale no ka leo ia kakou, a paa ole na hua olelo o ke mele, e nalowale ana ka waiwai ame ka manao o ka mea i haku ia. O ka leo ka mea e hoonaninaniia ai ke mele.
Nui na mea waiwai pili i ka poe o Hawaii i loko o na mele. Ao mai kakou i na inoa o na wahi pana, na inoa o na alii, na inoa o ko kakou aina hanau a pela aku. I keia la, aole hiki ia kakou ke ike maka i ia mau mea waiwai ma muli o ka holo ana o ke au. Aue no hoi e! He mea kaumaha no aka nae, ma o na mele Hawaii kakou e ike ai i ua mau mea la i ko kakou waihona manao.
I ko kakou hoolohe a hoomaopopo ana i keia mele Hawaii, hiki ia kakou ke hoomau i ka moolelo o ke aloha o Anakala Kahauanu me Anake Maiki. I keia hope aku, pono no ia kakou ke ao i ka kakou mau keiki i keia mau mele Hawaii. O Ka Uluwehi o Ke Kai, Kawika, a me Ia oe e Ka La kekahi mau mele Hawaii waiwai o ka lahui. Ina aole kakou e ao aku i ia mau mele, e nalo ana no ka waiwai ame na manao o ka mea i hakuia. Nui na kupuna e hala ana i ke ala hoi ole mai a pio ke kukui aka nae mai hopohopo, e nana no i na mele kahiko i mea e kamaaina ai lakou ia oe.
© 2008 . Puaala Hiura
