Ka Ulu Hoi 8.1

Pehea oukou e ka poe o ka pae aina o Hawaii, maikai anei ke ola kino? Oia paha, ea? Ke ola nei no! Paakiki nae ke ola ana i keia mau la. Mamuli o ka nui ana mai o ke kala e uku ai no ka hale, ka wai, ka mea ai, ke kaa, ke kula, ame na mea e ae, aole i lawa ke kala no ka uku ana i ke kauka ame ka inikua.

Wahi a ka US Census Bureau, i ka makahiki 2006, e noho ana he 21.7 pakeneka o na Kanaka Maoli o Hawaii ame ka Pakipika me ka ole o ka inikua. Aue! Pehea lakou e uku ai no ka hoola kino ana? Kokua manawalea aku kekahi mau kauka i na Kanaka Maoli inikua ole, aka, pehea nae ka hana ina loaa ke kanaka i ka mai lolo? I ka mai aai? I ka mai puuwai paha? Nui ino na mai e hoopauia ai ma ka haukapila wale no. Nolaila, pehea e kokua a hoolaia mai ai na kanaka i nele i ka inikua a i ole ke kala?

He haina paha ka'u! Wahi a ka lohe, i ka hookumuia ana o ka Haukapila o Queens i ka makahiki 1859, kauoha mai ka mo-i wahine o Emma laua o ka mo-i o Kamehameha IV e manuahi ka hoola kino ana no na Kanaka Maoli i nele i ke kala ole. Ninau iho la wau, mau no keia hana lokomaikai? A oia ka hoomaka ana o ka'u noii hele ana e pili ana i ka Haukapila o Queens. Ina he oiaio keia hana, ku no i ka hoi. Niele no wau i ke ano o ka hoola kino ana a me ke ano o na kauka. I keia wa, oi aku paha ka hoihoi o na kauka i ke kala mamua o ka pono o kanaka, nolaila, hoihoi wau i ka ike ana i ka okoa me ka ole o ke kauka ke uku ole ia.

Mamuli o ko'u iini e imi i haina ame ko'u aloha nui no kakou apau, lilo wau i kiu no ka lahui Hawaii, kai kapaia o "Undercover Palala." Nolaila, eia ka'u mau hana kiu mua.

Mamua o ka hele ana i ka Haukapila ame ko'u hoopunipuni ana i na kauka no kahi mai i loaa ole ai au, a hilahila no wau, o ka noii ka'u kuleana mua. Akahi, nanaia ke kahua punaewele a Queens no ka wehewehe ana mai i keia hana maikai. Ka! Aohe mea o laila e pili ana i keia hana pomaikai! Malia paha, aole i hoolahaia i mea e malamaia ai ka lakou kala. Alua, leka uila wau ia lakou i na ninau he nui. Mamua o ko'u kue ana i ka Haukapila, pono lakou e hoakaka mai i na kanawai o ia wahi. Aka, mahope o ka'u mau leka uila elua ia lakou, aohe mea i pane i na ninau.

A laila, ua kelepona wau i ka Haukapila. Ua paneia ko'u kelepona ana aku e ke keena uku kala. Hoomaka wau me ka'u ninau mua, ina pololei ka mea a'u i lohe ai: manuahi anei ka hoola kino ana? Wahi a ka wahine oluolu: "Aole."

Kaumaha no wau i kana pane ku ana mai iau. Kaumaha wau i ka hoopau koke ia ana o ko'u hana kiu mamua o ka hoomaka maoli ana, a nui ke kaniuhu no ka lahui Hawaii. I ka hookumuia ana o ka Haukapila, manuahi ka hoola ana, aka, i ka loli ana o ke au, ame na kanaka he nui i hoihoi i ka malama kenikeni, hoopauia keia hana pono.

I hea ka haina e hemo ai keia pilikia nui? O kakou no ka haina. Auhea oukou e na kauka ame na kahu mai Hawaii! Na kakou ke kuleana. Ikaika ka lahui i ka ikaika o na kanaka, nolaila, e lokahi kakou apau a e kokua i ka hoonui ana i ka hoola kino. Aia a laulima kakou no ka hoikaika ana i ka lahui, a laila e polapola no kakou! E ola no!