Ka Ulu Hoi 7.8

E HAWAII O KEAWE . E MAUI O KAMA .
E OAHU O KAKUHIHEWA . E KAUAI O MANO
na Keoki Faria

Ua kukuluia ka hale a paa e Kamehameha I, mai Hawaii a Kauai, a o Kamehameha II a me III kai hooponopono, a ua malu aole kula, aole makani e hina ai. O kakou hoi ka noho hale, e noho i loko o ka hale. E malama, e hoolako i na mea e mau ai ka maikai o ua hale nei.

Oia no ka olelo nui a ke Alii Nui o Kamehameha IV i ka la 11 o Ianuari, i ka makahiki 1855, ma ka Hale Pule o Kawaiahao i mua o ke anaina, i mua o ko kakou poe kupuna, ko kakou poe kupuna kaulani. Pehea kakou moopuna o keia wa? He mau moopuna kaulani ku i ke ano o ia mau kupuna? Aole paha, eia no kekahi o kakou nei ke manao nei e kau i ka inoa, ka inoa hoi o ko lakou poe kupuna ma ka palapala o ka maalea. O ka‘u wale no ia oukou e kuu lahui Kanaka, mai puni i ke kula e loaa mai ana mai ka lima apa o ka maalea, mai puni ka makani ahailono o ka wahahee mai Wakinekona mai a mai puni hoi aohe o kakou hale. Oiai he hale ko kakou, eha ona poukihi. O Hawaii. O Maui. O Oahu. O Kauai. O ka lani o luna ke kaupoku, o ka honua o lalo ke kahua, ua paia he lau kanaka kaulani e. No laila e kuu lahui kaulani, mai kau inoa.

I ka la 3 o Mei, MH 2007 i kukala mua ia ai keia mau olelo i mua o ke anaina i hoakoakoa ia no ka hookuku olelo o Mukiki Wai na Mamo o Manoa. Ua ku maila keia mamo o Olomana me Åhiki, he haumana hoi o ka papa Kakaolelo (HAW 602), a waiho maila i kona ike me kona manao.

I ka wa i huli ai ke au o Hawaii nei, he mea laha loa paha ke ku a olelo a na loea o ia mea he hai olelo hooulu. O Nawahiokalaniopuu, o Kaulia, o Kamakaeha, o Kauikeaouli hoi, ua hele a maa i ke kukala manao, a ua lilo no ka huaolelo a ke akamai i hale oluolu, i hale paa e malu ai kanaka. I kela me keia kupu ana mai o kahi mea e hoopilikia mai i ka lahui kanaka, na keia poe i hue i ka manao o laila a hoike pu aku i ka pane o ke kanaka nona keia hale.

A i keia wa nei, ua mau no. Aole loa e nele ke kii ana o ka maalea e hoomaewa mai. Aole hoi e nele ka pane o ke aloha aina me ke kipu lani. E like no me ke kupuna i hehi mua i ke ala o ke akamai, pela hoi kana mamo i kona hapai ana mai i na olelo i waiho maila i luna nei. E ola ka lahui kaulani.