He Waiwai Nui ka Lokahi
na Kaluhialoha Eldridge
Eo, Na Toa! Eo, Na Toa e! Ma na mokupuni a pau o Polenekia, he mau koa ko kakou. Ke ula mai la ke pili, ke makaukau na koa e kaua ai. Pela no ka noonoo ana o na koa ma ke kime po peku ma mua pono o kekahi mea paani. O ka “ula,” o ia no ka nui o na koa me ko lakou makaukau a o ke “pili,” o ia hoi ke kahua paani i piha ia lakou.
He Polenekia ka hapa nui o ke kime po peku no ke kula nui o Hawaii ma Manoa, he 55 paha pakeneka ka nui. I kuu wahi manao, he pomaikai keia, i hiki ke ike ia ko lakou makau, ka loea o lakou i keia alapa. Aia na alapa Polenekia ma na kula nui e ae, eia nae, aole paha like ka nui o na Polenekia ma na kula nui like ole. Mahalo nui ia a ike ia hoi ka hoopunahele ana o na kai po peku i kekahi o na alapa Polenekia. Peia no e ike ia ai ka holomua pu ana o na Polenekia. Ma na kula e ae, kakaikahi ka ike ia ana o kekahi mau Polenekia i hookahi kime a okoa ke kulana. Ike maka ole ia na Polenekia ma muli o ka nui o na lahui e ae e paani pu ana me lakou i na kula ma ka aina e, e like me ka ale ana o ke kai loa i na mea a pau. Okoa ko ka aina-e okoa ko Hawaii. Ma Hawaii nei, nui na lahui Polenekia a nui na Polenekia e paani ana i na hauki. Aole he mea kakaikahi ka ike ana aku i na Polenekia he nui ma kekahi kime.
Eia kekahi manao e hoomaopopo ai: Pupukahi i holomua. Pono na kanaka Polenekia e ku hookahi e holomua ai, aole e ku kaawale i ko lakou lahui ponoi. Ma na mokupuni o ka Pakipika a me ka paeaina o Hawaii, ma muli o ka nui o na Polenekia, aia he pili hukihuki ma waena o na kanaka Polenekia me ka manao, o wai ka lahui Polenekia oi ae? Eia ko'u olelo ia oukou: E noho iho i ke opu weuweu, mai hookiekie. Mai kaena, aole pono e hookiekie i kou kulana ponoi. Eia nae, ma waho o na mokupuni nei, o kakou ka hapa iki o na kanaka a o ia ka manawa e ike ia ai ke ku hookahi ana o kakou. He minamina ia ano kaawale ana, no ka mea, ma na mokupuni Polenekia e ike ia ai ka nui o na Polenekia, eia nae, aole kakou, na kanaka Polenekia, akoakoa mai i hookahi hui a hiki i ka kakou nee ana i ka aina-e a ike ia ke huina iki o na Polenekia ma laila.
O au, he hapa Hawaii, hapa Kamoa, hapa Kahiki a he hapa haole no hoi. Paakiki ua pili hukihuki ma waena o na lahui Polenekia no'u. Ua hanau ia a hanai ia au ma ka pae aina o Hawaii, no laila, oi aku ko'u pili i ka lahui Hawaii, aka haaheo no au i na lahui Polenekia a pau, ina o ko'u lahui ia, a aole paha.
O ka'u poe keiki hanauna, he mau hapa Kona lakou a ua hoomaka e ka pilikia o lakou i ka pili hukihuki ma waena o na lahui Polenekia. I kekahi manawa, ke loaa ua ano hukihuki nei, aole nana ia ke kumu o ia pilikia a i ole ka mea i hoomaka. Ninau ia ka'u poe keiki hanauna o wai ko lakou lahui. Ano pilikia makou, na kanaka o na lahui Polenekia like ole, no ka mea, huikau ke loaa ka hukihuki ma waena o na Polenekia. Ma hea makou e ku ai? Hopohopo au i na Polenekia, pono kakou e malama kekahi i kekahi. He mea nui ka hoihi aku hoihi mai o na kanaka a pau.
Aka, pehea e paipai ai i ia ano hoihi? Pono kakou e malama i ko kakou olelo makuahine a me ko kakou moomeheu. Koikoi ia mau mea elua no ka holomua pu ana o kakou, na kanaka Polenekia. Ina ao ia ia mau mea elua, e ao pu ia ana ka hoihi. No na oiwi o keia aina nei o Hawaii, he moolelo eha ka moolelo o ka olelo Hawaii. Ma hope o ka makahiki i papa ia ai ka olelo Hawaii, i ka makahiki 1896, a hiki i keia au nei ka loihi o ka eha o ka olelo Hawaii i paa i ka naau. Pono ia kakou ke hooko i ko kakou kuleana i ka olelo Hawaii a i ko kakou poe kupuna. Ma ke kime po peku, aia kekahi mau kanaka e malama ana i ko lakou kuleana i ka olelo Hawaii ma o ke komo ana i loko o na papa olelo Hawaii. O Brad Kalilimoku, o Kahanu Noa, a o Keala Watson kekahi i hiki ke hoomaopopo a hoopuka aku i ka olelo Hawaii. Mau no ko lakou komo ana i loko o na papa olelo Hawaii, eia nae, maikai ke ku ana o lakou nei ma ke ano he laana a na ili ula, na Hawaii, e ae e hahai ai. He waiwai nui ka lokahi!
© 2006 . Kaluhialoha Eldridge
|
