Ka Aha Kuka Hawaii
na Saifoloi Aganon

Ma ka poakolu, ua hele au i ka aha o CNHA. O ke Council for Native Hawaiian Advancement keia. Elima makahiki o keia aha. O Kau ka hoe, Nana i na Hoku o ka Lewalani ka manao nui o keia aha.

Hoihoi na kanaka i hai olelo i ia aha. O Akoni Akana ke kane i hai mai e pili ana i ke kuleana o ka poe Hawaii. Maikai kona hai olelo. Ke hoomaemae nei o ia i ka wahi pana o Mokuula i ka moku o Lahaina ma Maui, i hoi hou ia wahi pana i kona kulana mua. O kona manao o ke kuleana, aole he kuleana wale no, he mau mea ponoi no kakou. Pono ka poe Hawaii e malama i na mea Hawaii a pau.

O Ilei Beniamina ka anake mai Niihau, a ua hai mai o ia e pili ana i ka pupu o Niihau. Ua olelo mai o ia, “E noi oukou i na kanaka Hawaii e pili ana i na mea Hawaii.” Olelo maila o ia, “Mai heluhelu wale no i na puke.” Hiki i na kanaka ke noi aku i na mea Hawaii. Hai mai o Anake Ilei e pili ana i ka pupu o Niihau. Olelo maila o ia, “Aia na pupu Kahelelani, Moomomi, Laiki, a Kamoa ma na moku a pau o Hawaii nei, aka oi aku ka hinuhinu o ka pupu o ka moku o Niihau ma mua o ka hinuhinu o ka pupu o na moku e ae no ka mea aia ke kai maemae ma laila.”  Loaa i na mokupuni e ae ka pupu, aka hinahina ka pupu i ke kai lepo e hoopuni ana i na mokupuni e ae. Aia na pupu i Molokai, i Onekahakaha, i Hakioawa, a i Puuloa ma keia mokupuni.

Hoolaulea makou i ka poalima ma hope o ka aha. Kanikapila o Makana laua o Barefoot Natives. Aia o Uncle Willie K. a o Eric Gilliom i ia hui. O Eric ke kaikunane o Amy Hanaialii Gilliom. Maikai loa ka leo a me ke kani o ke kika, aka loloa ia la, luluhi no au i ia po.

Maikai keia aha, aka pipii ka uku ana no ia aha. Kulia au i ka uku ana i ke kikiki i ko'u hoa. Makemake au e hele i keia aha i keia makahiki ae. Nui na manao maoli o na wahi a pau ma ia aha. Ua hui pu ko'u hoa me kekahi kupuna mai Kalaupapa a noi o ia ia makou e kipa makou ia ia ma Kalaupapa. He mea maikai loa keia a e hele ana makou ma laila i keia pule ae.

© 2006 Saifoloi Aganon