WAIALUA, AINA KU PALUA I KA LAI
na Lokelani Fergerstrom

Welina mai ke aloha e na hoa makamaka o keia pae moku nei mai ka aina o ka ua Kanilehua a hiki i ke one kani ao Nohili, anoai. He aina kaulana no o Waialua kahi nona ka ehukai o Puaena a me ka makani Moae e pa malie mai nei. Hoohanohano ia ka poe o Waialua i ka hana nui a me ka nanea ana. Kipa mau ia o Waialua e ko kakou Moi o Kalakaua. Ma Waialua o ia i hoonanea a inu ai i kana puni a koni ka puu i ka wai huihui o ke kini.  Nui na mea i pulama ia ma Waialua, a he nani palena ole  ia ke ike maka ia. O ka'u e hoomanao mau ai, o ia hoi ka huakai mai Lihue a hiki i Waialua. Eia ihola kekahi mele i haku ia no Waialua, he aina e hooheno ai.

E na kini na mamo e puni nei i ka haku mele a me na mele no hoi, e na lehulehu o Waialua, e nana pono ka maka i hoohanohano ia aku ko oukou aina. Ma o keia mele hou o ka haku ana e huakai kakou i Waialua, ia aina ku palua i ka lai.

Kaulana o Waialua i ka lai
Ko ka aapa i Kawaipuolo
Paoa ka waha i ka popolo
Auhea oe e ka hokeo, e mai

Kau ka la e pa ikaika nei
Aa ka puu i ka wai olu
Luhi ke kino i ka huakai loa
No ka upu aloha e hoomau ai

E nanea mai i ka malu koa o Lihue
E pa malie mai, e Waikoloa
Hoohalia ia ke ala Iliahi
Koi nei ka makani, e hoi mai oe

Ua malihini hoi o neia aina
Lilo no i kupa o ia alahele
He alahele ia no ua kama nei
Mai poina ia wahi nani koki ao Waialua

PAUKU MUA: HOOHANOHANO IA O WAIALUA

O Waialua aina ku palua i ka lai. He olelo noeau no keia (#2902) e pili ana i ka poe o Waialua. He wahi ia  e hoonanea a hoomaha ai no na kanaka i hana nui. Aohe o Waialua wailele aka, aole no i nele i ka wai. Mai loko mai o ka aina i hu ae ai ka wai i na puna o Waialua. O Kawaipuono, he puna ia o Waialua i kuhi ia ma ia laina, “Ko ka aapa i Kawaipuolo.”  Hanai ia ka aina e Kawaipuolo i momona ka aina i ka ai. O ka popolo, he wahi hua ai ia. Ke hele au i Waialua, nui ka popolo ma waena o na naupaka ma kahakai. Ohi wale makou i ka popolo a ai. No'u iho, oi aku ka ono o ka popolo ke oo maila ma kahi o ka ehu kai i miko ka ili ke ai ia.  Ua lawa no au i ka popolo.

PAUKU ELUA: HOOPAUAKA KA HANA

O ka lua a me ke kolu o na pauku, he hoailona ia mau mea i ka wa paakiki o ke ola. Hoohalikelike ia ka manao o ka la keu a ka hahana me ke au nele. Me he la o ka mahiai e hana nei ma ka loi. Maopopo ia ia pono o ia e kanu i ka huli i ai no kona ohana. Oiai o ia e kanu ana i ka huli, ke pa ikaika nei ka la ma kona kua a ke kahe nei ka hou i kona kino ma muli o ka hahana. Aole no o ia i lilo i ka wela o ka la aka nae ua hoopau no o ia i kana hana no ka mea o ia kona kuleana. I  ke ola o kakou, aole kakou e iho ana i ka manawa a pau, I kekahi manawa e pii ae ana no, aka o ka mea nui ka hoomau ana a hooko ia ke kuleana.

PAUKU EKOLU: HOOMANAO IA KA WAIWAI O LIHUE

O Lihue, he inoa kahiko ia o kela wahi puali koa o Schofeild. Wahi a ka puke o Sites Of Oahu, nui ke koa e ulu ana ma laila, a i keia manawa aohe. He mea minamina aka ua pono ka hoomanao ana i ka waiwai o ka aina i ka wa i hala. O ka Waikoloa, he makani ia e pa maila mai ka wekiu o ka mauna a hiki i Lihue. I ka manawa i hiki mai ai ka poe o kohola ma Hawaii, ua nui ae ko lakou ake i ka iliahi. Imi akula lakou i ua laau onaona ma na wahi like ole o Hawaii. Ma Lihue no lakou i imi ai i ka Iliahi a ua hoa ka poe i ke koa i mea e honi ai i ka Iliahi ke  pua ka uahi. Eia hou kekahi waiwai o ka aina i nalo aku.

PAUKU HOPE: EO E WAIALUA

He wahi hoomanao ia no'u. He malihini hoi au no ia aina o Waialua. Ma muli o ka launa ana me o'u mau hoa ua lilo o Waialua i wahi na'u e pulama mau ai. He wahi hoolauna, hoonanea, a hoola kekahi. Ua lilo au i kupa no ia ahupuaa ma na wahi like ole. Hana akula au i ka loi, lawaia akula au ma kai, a hoe waa kekahi. O ka mea nui, ua lilo o Waialua i puuhonua, me he wahine e pulama nei i kana keiki hookama. Ua lilo no au i keiki hookama na Waialua la. Eo e Waialua, aina ku palua i ka lai!

© 2006 Lokelani Fergerstrom