E hea mai e ke hoa
eia la he kono
na Kahiau Wallace

"E HEA MAI E KE HOA, EIA LA HE KONO."
na Kahiau Wallace

Aia i ka malu o Waahila e ku ana he halia aloha o ka nohona kahiko o ko kakou poe kupuna. I Honolulu, kahi i puni i ke kanikani ana o kanaka, a me na kaa e holo ana i o a i anei i ke alanui, e noho malie ana o Kanewai i ka neoneo o na hale noho haumana o Manoa.

I keia ili aina nei ua mohala maila he mala kahi e ulu ana ke kalo, ka uala, a me na ano mea kanu Hawaii like ole. O Ka Papa Loi o Kanewai ka mala, o Pomaikai Kaniaupio-Crozier ke konohiki. O Haloanakalaukapalili ke kuaana, o kakou no kona muli. Me ia manao, he kuleana ia e malama aku i ke kuaana o kakou, i ulu a nui, a momona wale o ia i hiki ai ia ia ke malama mai ia kakou na kaikaina.

Aole i mohala wale mai ke kalo, ke kumu ulu, na kumu puhala a me na mea kanu Hawaii ma Kanewai, me ka ole o kanaka. I ka makahiki 1980 ua hele auana kekahi mau haumana olelo Hawaii e noho ana i na hale noho haumana o ke Kula Nui o Hawaii ma Manoa. He umi o lakou. Ua hele akula lakou a hoomakaikai i ka aina e puni ai ke kula nui. I keia huakai ana o ua mau haumana la, niele lakou ma kahi o ke kahawai o Manoa a noelo aku i ka nahelehele e ulu ana a puni ia wahi. I ia la ua ike ia he ano ala a manao ihola na haumana he auwai paha ia… a ua pololei no. 

Ua hui pu ia mau haumana kula nui a hookumu akula i ka hui o Hookahe Wai, Hooulu Aina. Me ke kokua ana a Anakala Harry Kunihi Mitchell, me ka imi noii ana ma ka hale waihona puke o Hamilton, a me ka oki nahelehele ana ma na Poaono i mohala mai ai Ka Papa Loi o Kanewai. I keia mau la hiki ke ike he wahi kuikawa keia aina nei no ka nui kanaka e hele mai e kipa i ia aina uluwehi.

"Ua lehulehu a manomano ka ikena a ka Hawaii" (Olelo Noeau #2814), a ma ka Papa Loi o Kanewai e hoomau ana kela ike a me keia ano Hawaii o ka hoonaauao ana ma waena o na ohana, na limahana a me na malihini e kipa ana i ia wahi. O ke aloha aina, ka malama aina, a me ka waiwai o ka laulima ana, he mau loina kupaa ia e ao mai ai ma ka loi. Ina laulima pu kakou, he maalahi wale ka hana. 

O kekahi mea e hoomanao ai ma ka loi, he puuhonua ia, kahi i hiki i na kanaka a pau ke nanea pu me na limahana a me na kanaka e ae o ia wahi. Ua hamama ka ipuka no kakou a pau, aole i kapu na kekahi puulu kanaka wale no. Aole no he mea nui kau kulana ola (he kumu paha, he kauka paha, a he kuaaina paha kekahi). O ka mea nui ka maikai a me ka maiau o kau hana ma ka loi.

O na Poaono mua o na mahina na la nui no ka loi o Kanewai. I la ia no ka hooko ana i na pahana nui. Kono ia na papa mai ke Kula Nui o Hawaii ma Manoa, a me ka lehulehu i hoihoi i ka hele ana mai. I ke kakahiaka e uhi ai i ka imu, a pau kela, hoomaka ka hana. 

Olelo na kupuna, "Ma ka hana ka ike" (Olelo Noeau #2088). Malama ia na Poaono mua, a he wa ia e kokua aku, kokua mai ai kekahi i kekahi, a ao pu mai i na mea hou. Nui na ano hana e hana ai ma ka loi. O ka eli auwai kekahi, i holo pono ka wai i ka loi. O ka hooponopono ana kekahi i na puka ma loko o ka loi, i ole e ninini aku ka wai a maloo ihola ka loi. O ka hooponopono ana kekahi i ke poowai, i holo ka wai i ka auwai. He mau hana ko laila a he manawa maikai ia e ao mai i na hana like ole e laa ke kanu ana i ke kalo a me na mea kanu like ole, ke kukulu ana i pa pohaku no ke poowai, a me ka hana ana i imu.   

A pau ka hana, e hue kakou i ka imu a e pu paakai kakou a nanea pu me ka ohana a me na hoa hou. E walaau kakou no ka hana a kakou i hooko ai, a i ole e noho pu kakou a kani ka pila. 
No laila, he leo hea keia ia oe, e ka hoa makamaka o Ka Ulu Hoi. Ina he hoihoi paha kou, a he iini hoi e kipa mai i ka loi, e kahea aku i ke keena o Ka Papa Loi o Kanewai, a i ole e leka uila aku. Aia ke ola i ka hana pu.

Helu kelepona: (808) 973-0983
Leka uila: kanewai@hawaii.edu

© 2006 Kahiau Wallace