ka ulu hoi


he nupepa olelo hawaii
manoa, kona, oahu-a-lua
 

15 Malaki 2006
Puke 5 . Helu 2


 


 


 

 

 


 


 


 
Kaauhelemoa
he moolelo kahiko


 
   
 

KAAUHELEMOA


Ua pai mua ia nei moolelo i ka nupepa o Ka Makaainana i ka la 25 o Malaki, 1895. O ka wa no ia o ka hana kipi a Wilikoki ma, ka mea hoi i ku-e i ka hookahuli ana i ke aupuni Moi. Me he auna moa kupua pananaiki no lakou i ka aa ana aku i na moa kane haakei o ia wa. E heluhelu mai.

He wahi kaulana keia e waiho nei a hiki i keia la ma ke kukulu akau hikina o ke awawa o Palolo, a e pohaiia ana e ka ohu o na pali i ka hapanui o ka manawa a puni ka makahiki. Ma ka moolelo kahiko o Hawaii nei, ua oleloia, he moho moa kupua hoohakaka ko ia wahi, a ua oleloia oia, he moa-kanaka a he kanaka-moa. He oia mau no hoi kona kulana lanakila imua o kona mau hoa paio a pau e ku aku ana imua o kona alo; aka, he manawa ma ia hope mai, ua hoea aku la he moho moa mai Molokai mai (?), he wahi moa kupua pananaiki wale no oia, a nana i hoopuhili i ka ikaika o Kaauhelemoa ma o kona komo kino maoli ana iloko o ke kino o Kaauhelemoa, a hoomaka iho la e nalinali me kona nuku, a i ka puka ana ae iwaho, ua ku a pilikia o Kaauhelemoa, a lele aku la oia ma keia wahi i hoike ia ae la a lu ae la i kona mau hulu ma o a maanei, a ke ulu nei malaila kekahi mea ulu i ano like loa me ka hulu o ka moa a hiki i keia la, i loaa ole hoi ma na wahi e ae o Hawaii nei. He kiowai nui malaila, a ke ulu nei he mau ano kalo like ole malaila a hiki i keia la.

I keia hoala kaua hope loa ana iho nei a Wilikoki ma, ua loaa aku la oia me kona mau hoa ma keia wahi i ka poe auhee e noho ana, a o ke kalo no hoi ka ai, a o ka bipi no hoi o ke kuahiwi ka ia i hoehuia i ka poka.

He kulana kilakila ko keia wahi i ka wa malaelae, a he mau hiohiona hoanoano i ka wa e kahikoia mai ana e ka ohu. He keha kau iluna me he mau mala lewalewa la i kauia i ka lewalani e lei mau ana i na huna wai olino o ke anuenue.

Iaka.

 
 

O Kaau, kahi i noho ai o Kaauhelemoa o Palolo.